Vì sao mối quan hệ giữa Mỹ và Israel rạn nứt?

Lá phiếu trắng của Mỹ tại Hội đồng Bảo an cho thấy khủng hoảng lòng tin giữa hai đồng minh thân cận ngày càng trầm trọng hơn.

Lá phiếu trắng của Mỹ và phản ứng của Israel

Từ khi nổ ra cuộc xung đột Israel - Hamas ngày 7/10/2023, nhiều dự thảo nghị quyết được trình lên Hội đồng Bảo an yêu cầu Israel và lực lượng Hamas ngừng bắn ngay lập tức ở Dải Gaza và thả tất cả con tin, nhưng chưa văn bản nào được thông qua. Trong 5 thành viên thường trực, nếu bên này đề xuất thì bên kia bác bỏ và ngược lại, chưa kể các thành viên không thường trực. Đặc biệt, Mỹ luôn bác bỏ các đề xuất.

Tuy nhiên lần này, nghị quyết được thông qua gần như tuyệt đối với 14 phiếu ủng hộ và một phiếu trắng từ Mỹ. Đây là lần đầu tiên Hội đồng Bảo an thông qua được nghị quyết yêu cầu các bên tuân thủ lệnh ngừng bắn ngay lập tức, dù chỉ giới hạn trong tháng lễ Ramadan của người Hồi giáo.

Với lá phiếu trắng của Mỹ, Hội đồng Bảo an thông qua được nghị quyết yêu cầu các bên tuân thủ lệnh ngừng bắn ngay lập tức ở Dải Gaza.

Nghị quyết này có ý nghĩa quan trọng mang tầm ảnh hưởng toàn cầu, trong bối cảnh cuộc xung đột trong hơn 5 tháng qua đã khiến hơn 32.000 người Palestine thiệt mạng, nạn đói khủng khiếp đang đe dọa người dân Palestine ở Dải Gaza.

Giải thích về việc Mỹ bỏ phiếu trắng, ông John Kirby, người phát ngôn của Hội đồng An ninh Quốc gia Mỹ, cho biết việc bỏ phiếu trắng cho dự thảo nghị quyết không thể hiện sự thay đổi nào trong chính sách của Mỹ đối với tình hình ở Gaza.

Chúng tôi đã rất rõ ràng, chúng tôi rất nhất quán trong việc ủng hộ lệnh ngừng bắn như một phần của thỏa thuận giải phóng con tin. Nghị quyết thừa nhận các cuộc đàm phán đang diễn ra. Nhưng vì văn bản này không có ngôn ngữ chính mà chúng tôi cho là cần thiết, chẳng hạn như lên án Hamas, nên chúng tôi không thể ủng hộ. Tuy nhiên, vì nó phản ánh khá rõ quan điểm của chúng tôi rằng lệnh ngừng bắn và thả con tin phải đi đôi với nhau nên chúng tôi đã bỏ phiếu trắng.

Ông John Kirby - Cố vấn An ninh Quốc gia Nhà Trắng, Mỹ.

Tuy nhiên, đáp lại lời giải thích của Mỹ, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cho rằng đây là một sự rút lui rõ ràng khỏi lập trường trước đó của Mỹ và sẽ làm tổn hại đến các nỗ lực chiến tranh của Israel cũng như nỗ lực thả hơn 130 con tin vẫn bị Hamas giam giữ. Sau cuộc bỏ phiếu của Liên hợp quốc, ông Netanyahu đã hủy chuyến thăm Washington của một phái đoàn cấp cao dự, kiến thảo luận về một kế hoạch tiến hành chiến dịch quân sự của Israel nhằm vào thành phố Rafah ở phía Nam Gaza, nơi khoảng 1,7 triệu người Palestine đang trú ẩn. Việc hủy chuyến thăm Washington của Thủ tướng Netanyahu có thể gây ra trở ngại mới đối với nỗ lực của Mỹ nhằm thuyết phục Israel thay đổi kế hoạch tấn công vào nơi trú ẩn an toàn cuối cùng của người dân Palestine ở Dải Gaza.

Ông John Kirby - Cố vấn An ninh Quốc gia Nhà Trắng, Mỹ.

Theo một quan chức Mỹ, hủy bỏ chuyến thăm là phản ứng thái quá của Israel. Ông Benjamin Netanyahu đã không liên lạc trực tiếp với Tổng thống Mỹ Joe Biden về quyết định này và người đứng đầu Nhà Trắng cũng không có kế hoạch gọi điện cho Thủ tướng Israel để thảo luận.

Chính trị trong nước làm sâu sắc thêm sự chia rẽ

Phản ứng hủy chuyến thăm tới Washington của Thủ tướng Netanyahu cho thấy mối quan hệ giữa Mỹ và Israel dường như đã đi xuống mức thấp. Theo các nhà phân tích, những rạn nứt giữa Mỹ và Isarel đã bắt đầu từ lâu. Bên cạnh mâu thuẫn giữa Mỹ và Israel về kế hoạch tấn công vào thành phố Rafah bất chấp lời kêu gọi kiềm chế của Mỹ và kịch bản hậu chiến ở Gaza, hàng loạt các vấn đề chính trị trong nước ở cả Israel và Mỹ cũng được cho là nguyên nhân làm gia tăng sự chia rẽ giữa hai nước.

Sự bất đồng quan điểm đối với Israel đặc biệt phổ biến trong giới trẻ Mỹ.

Trong thời gian gần đây, Mỹ phải đối mặt với sự chỉ trích nặng nề từ các đồng minh cũng như đối tác ở Ả Rập và châu Âu, vì đã từ chối kêu gọi ngừng bắn sớm trong cuộc chiến ở Gaza, cũng như không có hành động ngoại giao chỉ trích hành vi gây tổn hại dân thường của Israel. Ngoài áp lực từ bên ngoài, chính quyền Tổng thống Biden còn phải đối mặt với áp lực nội bộ đòi phải kiềm chế cuộc tấn công của Israel nhằm vào Dải Gaza. Sự bất đồng quan điểm đối với Israel đặc biệt phổ biến trong giới trẻ Mỹ. Đây là nhóm cử tri mà ông Biden cần vận động cho cuộc tranh cử vào tháng 11 tới, đặc biệt ở các "bang chiến trường" như Michigan - nơi cộng đồng Ả Rập đang tăng mạnh.

Từ khi xung đột Israel – Hamas bắt đầu nổ ra hôm 7/10/ 2023, Mỹ vẫn giữ quan điểm ủng hộ Israel có quyền đáp trả Hamas, vì cho rằng Hamas là lực lượng khủng bố. Tuy nhiên, gần đây, Mỹ cho rằng Israel đã đáp trả Hamas quá mức cần thiết, gây thiệt hạt quá lớn cho dân thường ở Dải Gaza. Trong khi đó, nước Mỹ chuẩn bị bước vào cuộc bầu cử tổng thống cuối năm nay. Cử tri đã tạo sức ép lên chính quyền Tổng thống Joe Biden trong việc phải xử lý ổn thỏa hai vấn đề đối ngoại quan trọng mà cử tri Mỹ quan tâm là cuộc chiến ở Trung Đông và xung đột Nga - Ukraine.

Do đó, thái độ của Washington đối với các chính sách chiến tranh của Tel Aviv dần dần đã thay đổi. Washington đã thực hiện các hoạt động ngoại giao con thoi, tìm cách thuyết phục Israel hạn chế gây thương vong cho dân thường Palestine ở Dải Gaza, nhưng Israel kiên quyết từ chối.

Washington đã thực hiện các hoạt động ngoại giao con thoi.

Những đợt tấn công gần đây như giọt nước tràn ly, khiến Mỹ đã chuyển từ bỏ phiếu chống sang bỏ phiếu trắng đối với nghị quyết của Hội đồng Bảo an. Việc Mỹ bỏ phiếu trắng không chỉ đánh dấu sự rạn nứt mà còn phản ánh sự thất vọng ngày càng tăng của Washington trước việc Thủ tướng Netanyahu khăng khăng sẽ tiếp tục cuộc tấn công vào Rafah và dai dẳng cản trở việc vận chuyển viện trợ nhân đạo.

Ông Nancy Okail, Chủ tịch Trung tâm Chính sách Quốc tế (tổ chức tư vấn có trụ sở ở Mỹ), cho rằng, động thái của Mỹ ngày 25/3 là có ý nghĩa vì đã đưa chính sách của Mỹ đến gần hơn với lời tuyên bố ngừng xung đột. Tuy nhiên hành động này đến quá muộn và chưa đủ.

Washington cần thực hiện các hành động cụ thể để cho thấy chính quyền Mỹ nghiêm túc như thế nào trong việc hỗ trợ lệnh ngừng bắn và hòa bình lâu dài, cũng như việc đảm bảo viện trợ nhân đạo được cung cấp kịp thời, đầy đủ tới người dân Palestine. Một số hành động cụ thể mà Mỹ có thể cân nhắc là việc đánh giá liệu có nên tiếp tục gửi vũ khí cho Israel hay không.

Ông Nancy Okail, Chủ tịch Trung tâm Chính sách Quốc tế có trụ sở ở Mỹ.

Khi xung đột Israel - Hamas chưa có dấu hiệu dừng lại, chính quyền Biden cho biết đang nghiên cứu một giải pháp toàn diện cho cuộc xung đột, trong đó có đề xuất thành lập một nhà nước Palestine, cùng với các biện pháp đảm bảo an ninh cho Israel, đồng thời thiết lập quan hệ ngoại giao chính thức giữa Israel và các nước Ả Rập.

Chính quyền Biden đang nghiên cứu một giải pháp toàn diện cho cuộc xung đột.

Tuy nhiên, Thủ tướng Netanyahu đã thẳng thừng bác bỏ giải pháp hai nhà nước, nhấn mạnh Israel phải duy trì kiểm soát an ninh ở Gaza.

Tại Israel, Thủ tướng Benjamin Netanyahu đang phải đối mặt với sự chỉ trích gay gắt từ các đối tác liên minh cực hữu của ông về bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy ông đang do dự trong cuộc chiến chống lại Hamas hoặc trong việc mở rộng các khu định cư của Israel ở Bờ Tây bị chiếm đóng.

Đầu tháng 3, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã khiển trách một quan chức hàng đầu trong nội các vì đến Washington, Mỹ, để hội đàm với các quan chức Mỹ mà chưa được phép. Ông Benny Gantz Gantz, cựu Tổng Tham mưu trưởng lực lượng phòng vệ Israel (IDF) và Bộ trưởng Quốc phòng, hiện là thành viên nội các thời chiến của Thủ tướng Netanyahu sau cuộc tấn công ngày 7/10/2023 của Hamas. Ông Gantz cũng là ứng cử viên hàng đầu cho chức Thủ tướng của Israel. Ông đã tới Washington để gặp một số quan chức Mỹ, bao gồm Phó Tổng thống Kamala Harris và Ngoại trưởng Antony Blinken, trước khi đến Vương quốc Anh. Chuyến thăm Mỹ của ông Gantz được cho là nhằm tăng cường quan hệ với Washington, đảm bảo việc tiếp tục viện trợ quân sự của Mỹ và thảo luận về các sáng kiến ngoại giao khác nhau, bao gồm cả thỏa thuận con tin được đề xuất với Hamas.

Ông Gantz là ứng cử viên hàng đầu cho chức Thủ tướng của Israel.

Một quan chức thuộc Đảng Likud của ông Netanyahu tiết lộ chuyến đi của ông Gantz đã được lên kế hoạch mà không có sự cho phép của nhà lãnh đạo Israel. Thủ tướng Netanyahu đã có một cuộc nói chuyện cứng rắn với ông Gantz và nói rằng Israel chỉ có một thủ tướng.

Chuyến thăm Mỹ của ông Gantz được cho là nhằm tăng cường quan hệ với Washington.

Ông Khalil Jahshan, nhà phân tích chính trị người Mỹ gốc Palestine và là Giám đốc điều hành của Trung tâm nghiên cứu Ả Rập Washington DC, nói với The New Arab rằng cuộc gặp của Mỹ với Gantz là một thông điệp trực tiếp tới Thủ tướng Netanyahu.

Điều này phản ánh mối quan hệ giữa Tổng thống Biden và Thủ tướng Netanyahu ở cấp độ cá nhân. Vì ông Gantz hiện là ứng cử viên hàng đầu trong các cuộc thăm dò dư luận gần đây tại Israel. Điều này sẽ gây thêm một chút áp lực lên Thủ tướng Netanyahu.

Ông Khalil Jahshan - Nhà phân tích chính trị người Mỹ gốc Palestine và Giám đốc điều hành của Trung tâm nghiên cứu Ả Rập Washington DC

Chuyến thăm của ông Gantz đến Mỹ mà không theo nghi thức ngoại giao thông thường đã gửi đi một thông điệp rõ ràng về sự ngờ vực đối với sự lãnh đạo của Thủ tướng Netanyahu, phản ánh sự mất niềm tin đáng kể trong Chính phủ Israel.

Israel quyết theo đuổi kế hoạch tấn công vào Rafah

Bất chấp sự phản đối từ phía Mỹ và quốc tế, phía Israel cho biết sẽ tấn công trên bộ vào thành phố Rafah ở phía Nam Gaza, nơi được cho là địa điểm trú ẩn của Hamas. Viễn cảnh xe tăng và quân đội tấn công Rafah đang khiến cộng đồng quốc tế lo lắng vì hiện vẫn chưa có kế hoạch di dời hơn 1,7 triệu người Palestine đang trú ẩn tại thành phố này.

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu cam kết đảm bảo sơ tán dân thường và viện trợ nhân đạo nếu tiến hành chiến dịch trên bộ vào Rafah.

Ông Ron Dermer, bộ trưởng phụ trách các vấn đề chiến lược của Israel cho biết Israel sẽ lắng nghe ý kiến của Mỹ về Rafah nhưng Israel sẽ vẫn chiếm thành phố này, dù họ có đạt được thỏa thuận hay không.

Điều đó sẽ xảy ra ngay cả khi Israel buộc phải chiến đấu một mình. Ngay cả khi cả thế giới quay lưng lại với Israel, bao gồm cả Mỹ, chúng tôi sẽ chiến đấu cho đến khi chiến thắng.

Ông Ron Dermer - Bộ trưởng phụ trách các vấn đề chiến lược của Israel.

Rafah là nơi trú ngụ của khoảng 1,7 triệu cư dân Gaza.

Theo giới phân tích khu vực và quốc tế, cuộc tấn công bộ binh của Israel vào Rafah, nơi trú ngụ của khoảng 1,7 triệu cư dân Gaza có thể gây ra thảm họa nhân đạo cực kỳ tồi tệ với hàng chục nghìn dân thường thiệt mạng, cùng nhiều hệ lụy phức tạp và khó lường khác về an ninh với toàn khu vực Trung Đông. Nhiều quốc gia và tổ chức trên thế giới đã cảnh báo về những hậu quả thảm khốc của việc Israel mở cuộc tấn công bộ binh vào Rafah.

Cuộc tấn công bộ binh của Israel vào Rafah có thể gây ra thảm họa nhân đạo cực kỳ tồi tệ.

Mỹ, Liên minh châu Âu, Liên hợp quốc, cộng đồng quốc tế đều đồng thuận rằng một cuộc can thiệp trên bộ vào Rafah với những đặc điểm mà tất cả chúng ta đều biết sẽ là một thảm họa nhân đạo. Tôi tin rằng đây là lúc để đảm bảo rằng những gì chúng ta đã nói từ đầu, một lệnh ngừng bắn nhân đạo sẽ diễn ra. Đồng thời, đã đến lúc các con tin được thả ra, đã đến lúc tạo niềm hy vọng cho người dân Palestine rằng sẽ có một nhà nước Palestine.

Tổng thư ký Liên hợp quốc Antonio Guterres.

Nghị quyết yêu cầu Israel và Hamas ngừng bắn vừa được thông qua của Hội đồng Bảo an Liên hợp quốc có hiệu lực trong tháng Ramadan, nghĩa là cũng chỉ còn hiệu lực được hơn hai tuần nữa. Nghị quyết này không có đầy đủ những yếu tố mang lại hòa bình, ổn định và tái thiết lâu dài cho Dải Gaza, mà chỉ có thể tạm thời cứu vãn vùng đất này khỏi cuộc đại khủng hoảng nhân đạo và nạn đói tràn lan.

Với việc Isarel theo đuổi kế hoạch tấn công vào Rafah, cùng với những bất đồng giữa Isarel và các đồng minh, hay bất đồng trong chính nội bộ Israel, nhiều nhà phân tích lo ngại rằng tình hình xung đột tại Gaza có thể vượt ra ngoài tầm kiểm soát. Chỉ có lệnh ngừng bắn vĩnh viễn mới có thể đem lại hòa bình thực sự cho người dân Dải Gaza.

Bài viết hay? Hãy đánh giá bài viết
user image
user image
User
Ý KIẾN

Sau vụ tấn công trả đũa của Iran vào đêm 13/4, Israel cho biết nước này sẽ đáp trả cuộc tấn công trong lúc các nhà lãnh đạo thế giới kêu gọi kiềm chế. Việc hai nước có những động thái trả đũa lẫn nhau có thể trở thành mồi lửa làm bùng lên một cuộc chiến tranh toàn diện trong khu vực.

Nga và Ukraine đang nỗ lực thay đổi cục diện xung đột bằng cách nhắm mục tiêu vào các tài sản năng lượng để gây tổn thất cho nền kinh tế của đối phương. Gần đây, Nga được cho là đã thay đổi chiến thuật trong các cuộc tấn công nhằm vào hạ tầng năng lượng của Ukraine, khiến Kiev phải hứng chịu tổn thất nặng nề hơn.

Cuộc tấn công của Iran nổ ra chớp nhoáng và đã sớm kết thúc. Có tới 99% tên lửa do Iran bắn đã bị Israel và các đối tác của nước này đánh chặn, chỉ có một số lượng nhỏ tên lửa đạn đạo chạm tới lãnh thổ Israel. Vấn đề hiện nay là Israel có trả đũa hay không?

Rạng sáng 14/4, Iran đã phóng hàng trăm UAV và hàng chục quả tên lửa vào Israel. Đây là vụ tấn công quân sự trực tiếp đầu tiên quy mô lớn của Iran vào lãnh thổ Israel, nhằm trả đũa vụ Israel không kích tòa lãnh sự quán Iran ở Damacus, Syria hôm 1/4. Động thái này đã đẩy hai nước đến bờ vực xung đột toàn diện sau hơn một thập kỷ căng thẳng.

Theo Tổ chức Y tế Thế giới WHO, sốt xuất huyết đã lưu hành ở hơn 100 quốc gia vào năm 2024, gây ra mối đe dọa sức khỏe toàn cầu, ảnh hưởng đến khoảng 4 tỷ người, tương đương khoảng một nửa dân số thế giới. Trong một số trường hợp, sốt xuất huyết nặng có thể dẫn đến tử vong. So với mọi năm, năm nay, nhiều quốc gia châu Á và châu Mỹ đang phải đối mặt với nguy cơ dịch bệnh bùng phát sớm hơn và nguy hiểm hơn.

Từ lâu, các đại sứ quán được coi là “bất khả xâm phạm” đối với các quốc gia khác. Tuy nhiên, chỉ trong một tuần, đại sứ quán Iran ở Damascus bị ném bom, còn đại sứ quán Mexico ở Thủ đô Quito thì bị Cảnh sát Ecuador xông vào để bắt giữ cựu Phó Tổng thống Ecuador. Cả hai hành động đều bị cáo buộc vi phạm luật pháp quốc tế và đi ngược lại với Công ước Vienna, trong đó khẳng định quyền miễn trừ của các cơ quan ngoại giao.