Có những dòng sông không chỉ chảy qua đất đai mà còn chảy qua ký ức của mỗi con người. Dù đi xa đến đâu, chỉ cần một lần trở lại, đứng lặng bên bờ nước, là bao kỷ niệm tuổi thơ bỗng hiện về, dịu dàng và đầy thương nhớ.
Tôi trở về thăm quê vào một ngày tháng Ba nắng phơi vàng ngõ xóm. Dừng chân bên lối quen, ngắm những đám mây bồng bềnh trôi, màu mây trắng soi bóng xuống dòng sông xanh , lơ thơ vài đám lục bình.
Chợt nhận ra, dù cuộc mưu sinh nơi xứ người đã kéo dài qua bao năm tháng, ký ức về quê nhà vẫn vẹn nguyên trong lòng. Giữa bao la nước biếc, giữa dặm dài cỏ hoa ven bờ, lòng tôi bỗng dâng lên một niềm xúc động dịu dàng - niềm xúc động của người con lâu ngày trở lại nơi mình đã lớn lên.
Mỗi khúc sông như một đoạn đời. Tôi lặng nhìn khúc sông Vực Hồng miên mải chảy trong chiều nghiêng nắng. Khúc sông này là một chi lưu của dòng Phước Giang, chậm rãi đi qua thị tứ Thu Xà, soi bóng những ngôi nhà cổ, những mặt phố trầm mặc, trước khi hòa mình cùng sông Vệ để xuôi về biển lớn.
Dù chỉ là một nhánh nhỏ trong hành trình dài của dòng sông mẹ, nhưng khúc sông ấy đã chứng kiến biết bao đổi thay của quê hương - từ những ngày bình dị của làng quê cho đến nhịp sống mới đang dần mở ra.
Tôi dõi mắt nhìn không gian rộng mở. Những khu đô thị khang trang vừa hoàn thiện. Những cánh đồng màu mỡ trải dài. Nơi bãi bồi xưa, giờ đây hoa màu xanh tốt đang vươn lên đầy sức sống.
Ở phía cửa sông, những chiếc thuyền đánh cá chuẩn bị ra khơi. Bên nền đất cũ, một ông lão ngồi trầm ngâm nhả khói thuốc. Tôi ghé lại hỏi chuyện. Ông mỉm cười hiền hậu rồi chỉ tay về phía tả ngạn.
Nơi ấy, những nhà máy đang vươn cao ống khói. Những chuyến xe chở nguyên vật liệu nối nhau qua lại. Cuộc sống đang chuyển mình từng ngày. Con người biết khai thác và gìn giữ dòng sông để phục vụ cho sự phát triển của quê hương.
Con đò rẽ nước ngược dòng. Dòng sông vẫn lặng lẽ trôi như đã trôi qua bao thế hệ. Hai bên bờ, những dấu tích xưa vẫn còn đó: chùa Ông rêu phong, dinh Bà trầm mặc trong ánh hoàng hôn đỏ sẫm.
Một thời nơi đây từng nhộn nhịp những nghề thủ công: đan chiếu cói, làm kẹo gương, đường phèn, nhang trầm… Và trên dòng sông ấy, người dân từng tổ chức những hội đua thuyền rộn ràng, những đêm hoa đăng lung linh trên mặt nước.
Hội đua thuyền đã lùi xa trong ký ức của thời chiến tranh, nhưng lễ hội thả hoa đăng vào rằm tháng Bảy bên dinh Bà vẫn còn được người dân gìn giữ cho đến hôm nay - như một cách gửi gắm niềm tin và lòng biết ơn với dòng sông đã nuôi dưỡng quê hương.
Dòng sông, tự bao đời, vẫn mang đến cho con người nguồn nước mát lành, mang theo niềm hy vọng và những ước mơ bình dị. Có lúc dòng sông cũng thử thách con người bằng những mùa nước lớn, nhưng sau mỗi lần như thế, đất đai lại thêm màu mỡ, cuộc sống lại tiếp tục sinh sôi.
Con sông quê tôi tuy chỉ là một chi lưu nhỏ nhưng đã lưu giữ trong lòng mình bao huyền tích của một vùng đất, bao câu chuyện của những con người sinh ra và lớn lên nơi đây.
Tôi nhìn sang phía cù lao bên kia. Một màu xanh bạt ngàn của tre, của hoa màu ôm trọn lấy vùng đất nhỏ như cánh cung hiền hòa. Cù lao ấy vẫn giữ được vẻ bình yên từ thuở khai sinh.
Người dân nơi đây qua bao năm tháng vẫn bền bỉ gắn bó với đất đai, với con nước. Họ khai phá những bãi bồi, trồng trọt trên những mảnh đất ven sông, gìn giữ cuộc sống giản dị nhưng đầy tình nghĩa.
Trăm sông rồi cũng đổ về biển lớn. Khúc sông quê tôi cũng vậy. Nó mang theo bao kỷ niệm của đời người, chảy mãi trong dòng chảy của thời gian.
Tôi đi dọc con đường ven sông vừa mới mở. Hai bên đường là những hàng hoa và tiểu cảnh nối dài. Không gian tươi mới của quê hương khiến lòng người trở nên nhẹ nhõm.
Chợt nhận ra rằng, dòng sông hiền hòa ấy đã lắng đọng trong sâu thẳm tâm hồn mình biết bao ký ức đẹp. Từ những buổi trốn mẹ ra sông tập bơi, những chiều thả bò ven bãi, cho đến những ngày tuổi nhỏ vô tư lao mình xuống dòng nước mát.
Con sông đã nuôi lớn bao thế hệ người quê tôi. Người ta vẫn bảo rằng, ai lớn lên từ dòng nước ấy thì trong tâm hồn luôn giữ lại một vị ngọt dịu dàng của quê hương.
Có lẽ vì thế mà dù đi xa đến đâu, mỗi khi trở về đứng bên dòng sông cũ, lòng người lại dâng lên niềm xúc động khó gọi thành tên.
Đêm xuống dần. Tôi đứng bên bờ sông lắng nghe tiếng nước vỗ bờ, tưởng như còn vang vọng đâu đây tiếng hò xa xưa, tiếng mái dầm khua nhịp trên mặt nước.
Phố cổ đã đổi thay diện mạo. Thương cảng xưa không còn nữa. Nơi đất cũ giờ mọc lên những hàng quán, những dịch vụ du lịch đang từng bước đánh thức tiềm năng của vùng đất này.
Nhìn dòng nước lặng lẽ trôi, tôi hiểu rằng khúc sông Vực Hồng vẫn đang tiếp tục hành trình của mình - mang theo tình yêu quê hương xứ sở và khát vọng vươn ra biển lớn.
Có những dòng sông đi qua đời người như một miền ký ức không thể phai mờ. Dù thời gian trôi đi và quê hương đổi thay từng ngày, dòng sông vẫn ở đó - dịu dàng, bền bỉ, lưu giữ bao kỷ niệm tuổi thơ và tình yêu xứ sở.
Và từ những ký ức trong trẻo ấy, chúng ta lại tìm thấy một phần tuổi thơ của mình - nơi có dòng sông hiền hòa, có tiếng nước vỗ bờ, và có những ước mơ đã từng bắt đầu.
Sơn Trần
Có những chuyến đi bắt đầu bằng khát khao khám phá thế giới, nhưng kết thúc lại bằng một cuộc gặp gỡ rất riêng - gặp lại chính mình. Người ta đi thật xa, qua những miền đất lạ, qua những mùa khác nhau của thời tiết và cảm xúc, để rồi chợt nhận ra điều mình tìm kiếm chưa bao giờ ở quá xa.
Có những thời điểm trong năm, chỉ cần gió se lại một chút, chỉ cần lịch sang tháng Chạp, lòng người đã tự khẽ khàng quay về nơi chốn cũ.
Với những người sống xa quê, mỗi mùa Tết đến không chỉ là một cột mốc thời gian, mà còn là một khoảng lặng rất sâu trong lòng - nơi ký ức gia đình, tuổi thơ và yêu thương cùng lúc trở về.
Ăn Tết hai quê là hành trình đi qua những yêu thương. Mỗi nơi một phong tục, một không gian, nhưng đều mang lại cùng một cảm giác: được là con, được thuộc về, được trở về...
Có một điều thật lạ là Tết dường như không chỉ nằm trong những ngày trên tờ lịch. Tết không hẳn bắt đầu vào khoảnh khắc giao thừa, và cũng không kết thúc khi phố phường đã thôi rực rỡ, khi những cành đào bắt đầu phai màu.
Có những cơn mưa đi qua rất nhanh, chỉ đủ làm ướt một khoảng sân, một mái hiên, rồi bất chợt tạnh. Nhưng cũng có những cơn mưa ở lại trong một mùi đất ẩm, một mái hiên cũ, trong ký ức về một người đã xa.
Có những giây phút lòng ta chùng xuống khi nhớ về một khoảng sân cũ, một mùi hương quen và một câu nói đã từng nghe rất nhiều lần trong ký ức. Có lẽ bởi những gì gắn với người mình thương thường không chỉ nằm ở những điều lớn lao, mà còn ở những khoảnh khắc rất nhỏ đã đi cùng ta qua năm tháng.
Có những mùa trong năm chỉ cần một làn gió, một mùi hương hay một vệt nắng cũng đủ đánh thức trong ta cả một miền ký ức. Với mùa thu, có lẽ đó là sắc vàng - màu của nắng hanh, của đồng lúa chín, của những chiếc lá rời cành và cũng là màu của những tháng ngày đã đi qua nhưng vẫn ở lại trong sâu thẳm tâm hồn mỗi người.
Có những thành phố, người ta yêu bởi vẻ đẹp của nó. Nhưng cũng có những thành phố, người ta thương bởi trong từng con phố, hàng cây, mặt hồ đều có một phần đời mình ở đó. Hà Nội với cô gái tên Nhật Hạ là một thành phố như thế. Một nơi có những điều khiến người ta mệt mỏi, nhưng cũng có những điều rất đỗi dịu dàng khiến ta đi xa rồi vẫn muốn quay về.
Có những thành phố, người ta chỉ cần sống một thời gian là có thể kể vanh vách những con phố, những hàng cây, những món ăn quen thuộc. Nhưng cũng có những thành phố, ta phải đi qua rất nhiều năm tháng, qua những mùa nắng, mùa mưa, qua những cuộc gặp gỡ và chia xa, ta mới dần hiểu vì sao mình thương nơi ấy đến thế. Hà Nội với tôi là một thành phố như vậy.
Có những mùa trăng đi qua từ rất lâu, nhưng mỗi khi nhớ lại, ta vẫn thấy nguyên vẹn một khoảng trời tuổi thơ. Đó có thể là ánh trăng rằm trên mái nhà, là tiếng trống ếch vọng từ đầu ngõ, là chiếc đèn ông sao cha tự làm hay một món quà quê giản dị được mẹ, được bà chắt chiu dành cho con trẻ.
