Có một điều thật lạ là Tết dường như không chỉ nằm trong những ngày trên tờ lịch. Tết không hẳn bắt đầu vào khoảnh khắc giao thừa, và cũng không kết thúc khi phố phường đã thôi rực rỡ, khi những cành đào bắt đầu phai màu.
Và có những người, khi mọi người đã rời quê để trở lại với công việc thường nhật, khi Tết trong mắt nhiều người đã đi qua, thì với họ, Tết chỉ vừa mới bắt đầu. Bởi chỉ cần được trở về nhà, được nhìn thấy những người thân yêu vẫn ở đó, thì mùa xuân vẫn còn nguyên vẹn, Tết vẫn chưa bao giờ rời đi.
Chuyến xe đưa tôi đi ngược lại dòng người. Ngoài cửa kính, những cành đào vẫn còn vương sắc hồng muộn, những mái nhà thấp thoáng sau làn sương mỏng của buổi sớm đầu xuân. Mọi thứ dường như chậm lại. Và trong khoảnh khắc ấy, tôi nhận ra, có những hành trình không phải để đi xa, mà để trở về gần hơn với chính mình.
Tôi bước qua cánh cổng cũ, đứng giữa mảnh sân quen thuộc. Ngôi nhà vẫn ở đó, nhỏ bé và lặng lẽ. Những mảng tường loang lổ, mái ngói đã sẫm màu theo năm tháng. Không có gì thay đổi nhiều, chỉ có tôi là đã đi qua thêm vài năm của cuộc đời.
Ngôi nhà được dựng nên từ đôi bàn tay của cha mẹ tôi, trong những tháng ngày mà mọi thứ đều thiếu thốn. Tôi vẫn nhớ hình ảnh cha cặm cụi đóng từng viên gạch, mẹ gánh từng gánh cát, gom góp từng chút một để dựng nên mái nhà. Không có gì vội vàng. Chỉ có sự bền bỉ và một niềm tin rất giản dị - rằng các con sẽ có một nơi để lớn lên, và một nơi để quay về.
Tuổi thơ của tôi đã đi qua dưới mái nhà ấy, cùng những điều tưởng chừng rất đỗi bình thường. Là tiếng mẹ gọi tôi dậy mỗi sáng. Là tiếng cha trở mình trong đêm khuya. Là những buổi tối ngồi bên nhau, dưới ánh đèn dầu, nghe tiếng gió đi qua mái ngói.
Khi còn ở trong những tháng ngày ấy, tôi không nghĩ đó là điều gì đặc biệt. Chỉ là cuộc sống thôi. Nhưng khi rời đi, tôi mới hiểu, chính những điều giản dị ấy đã trở thành nơi để mình nhớ về.
Tôi đã sống ở một nơi khác. Một nơi có những con đường sáng đèn, có những tòa nhà cao, có những ngày bận rộn đến mức không kịp nghĩ ngợi. Tôi quen với việc tự lo cho mình, quen với việc bước đi một mình giữa những lựa chọn của cuộc đời.
Nhưng có những buổi tối rất muộn, tôi vẫn nhớ về ngôi nhà cũ. Nhớ cảm giác được ngồi xuống bên cha mẹ, không cần nói gì nhiều. Nhớ một bữa cơm mà ở đó, không ai vội vàng.
Và hôm nay, vào ngày đầu năm, khi tôi được trở về, mọi thứ vẫn như đang đợi. Cha vẫn ngồi đó, bên hiên nhà. Mẹ vẫn tất bật với những việc quen thuộc. Cây đào trước sân vẫn còn nhiều bông hoa chưa tàn. Tôi ngồi xuống bậc thềm, nghe gió đi qua hàng cau, và chợt thấy lòng mình dịu lại.
Tôi đã từng nghĩ, có lẽ mình cần một nơi rộng lớn hơn, đủ đầy hơn. Nhưng rồi tôi nhận ra, điều khiến một mái nhà trở nên quan trọng, không nằm ở kích thước của nó. Mà là ở chỗ, nơi đó có những người đã dành cả cuộc đời để chờ mình trở về.
Ngôi nhà ấy có thể cũ đi theo năm tháng. Nhưng có những điều chưa bao giờ cũ. Là tình thương của cha mẹ. Là những ký ức đã nuôi tôi lớn lên. Và là cảm giác bình yên mà không nơi nào khác có thể thay thế.
Ngày đầu năm, khi nhiều người bắt đầu một hành trình mới, tôi chọn trở về nơi hành trình của mình đã bắt đầu. Và tôi hiểu rằng, mái ấm ngày xuân đâu vì rộng hay hẹp. Chỉ cần nơi đó còn có người đợi, thì nơi đó vẫn luôn là nhà.
Có những người đã kịp đón Tết đúng ngày. Nhưng cũng có những người, phải đi qua thêm vài hành trình, thêm vài tất bật, mới tìm được khoảnh khắc để trở về. Và khi cánh cổng quen mở ra, khi mái nhà cũ vẫn đứng đó, khi cha mẹ vẫn ở đó - thì hóa ra, mùa xuân vẫn chưa hề rời đi.
Bởi Tết, sau tất cả, không nằm ở thời điểm. Tết nằm ở nơi ta thuộc về.
Có những mùa xuân không được đánh dấu bằng pháo hoa hay lịch mới, mà được nhận ra trong một buổi chiều rất bình thường - khi ta ngồi xuống trong ngôi nhà cũ, nghe những âm thanh quen thuộc, nhìn những con người đã đi cùng ta suốt cả cuộc đời. Không cần điều gì lớn lao. Chỉ cần biết rằng, nơi này vẫn còn chờ ta.
Chúng ta rồi sẽ lớn lên, sẽ đi xa, sẽ quen với những căn phòng khác, những khung cửa khác. Nhưng sẽ luôn có một mái nhà, nơi không đòi hỏi ta phải mạnh mẽ, không cần ta phải chứng minh điều gì. Chỉ cần ta trở về, mọi yêu thương vẫn ở đó, nguyên vẹn như ngày đầu.
Và có lẽ, điều bình yên nhất trong cuộc đời, là biết rằng, giữa rất nhiều nơi để đi, vẫn còn một nơi để trở về. Giữa rất nhiều đổi thay, vẫn còn một mái nhà không đổi. Và giữa rất nhiều mùa đã qua, vẫn còn một mùa xuân ở lại - trong căn nhà nhỏ, và trong lòng mỗi người.
Trà Bình
Với những người làm ăn xa quê, được ăn bữa cơm đầm ấm với đầy đủ người thân trong đại gia đình là một điều vô cùng quý giá. Bởi vậy, dù có đi đâu, làm gì thì nhiều người chỉ mong khi Tết đến được ở bên gia đình, được nếm những món ăn cổ truyền nấu nướng nơi gian bếp quen thuộc.
Với những người sống xa quê, mỗi mùa Tết đến không chỉ là một cột mốc thời gian, mà còn là một khoảng lặng rất sâu trong lòng - nơi ký ức gia đình, tuổi thơ và yêu thương cùng lúc trở về.
Có những điều trong cuộc sống lặp lại đến mức ta tưởng như rất bình thường, nhưng rồi, khi đi xa hơn, trưởng thành hơn, ta mới nhận ra: chính những điều lặp lại ấy lại là nơi giữ ấm trái tim mình lâu bền nhất. Với nhiều người, Tết không bắt đầu từ lịch, không bắt đầu từ chợ hoa hay mâm cỗ; tết bắt đầu từ một câu hỏi quen thuộc của mẹ: Bao giờ con về?
Ăn Tết hai quê là hành trình đi qua những yêu thương. Mỗi nơi một phong tục, một không gian, nhưng đều mang lại cùng một cảm giác: được là con, được thuộc về, được trở về...
Từ khoá
Có những cơn mưa đi qua rất nhanh, chỉ đủ làm ướt một khoảng sân, một mái hiên, rồi bất chợt tạnh. Nhưng cũng có những cơn mưa ở lại trong một mùi đất ẩm, một mái hiên cũ, trong ký ức về một người đã xa.
Có những giây phút lòng ta chùng xuống khi nhớ về một khoảng sân cũ, một mùi hương quen và một câu nói đã từng nghe rất nhiều lần trong ký ức. Có lẽ bởi những gì gắn với người mình thương thường không chỉ nằm ở những điều lớn lao, mà còn ở những khoảnh khắc rất nhỏ đã đi cùng ta qua năm tháng.
Có những mùa trong năm chỉ cần một làn gió, một mùi hương hay một vệt nắng cũng đủ đánh thức trong ta cả một miền ký ức. Với mùa thu, có lẽ đó là sắc vàng - màu của nắng hanh, của đồng lúa chín, của những chiếc lá rời cành và cũng là màu của những tháng ngày đã đi qua nhưng vẫn ở lại trong sâu thẳm tâm hồn mỗi người.
Có những thành phố, người ta yêu bởi vẻ đẹp của nó. Nhưng cũng có những thành phố, người ta thương bởi trong từng con phố, hàng cây, mặt hồ đều có một phần đời mình ở đó. Hà Nội với cô gái tên Nhật Hạ là một thành phố như thế. Một nơi có những điều khiến người ta mệt mỏi, nhưng cũng có những điều rất đỗi dịu dàng khiến ta đi xa rồi vẫn muốn quay về.
Có những thành phố, người ta chỉ cần sống một thời gian là có thể kể vanh vách những con phố, những hàng cây, những món ăn quen thuộc. Nhưng cũng có những thành phố, ta phải đi qua rất nhiều năm tháng, qua những mùa nắng, mùa mưa, qua những cuộc gặp gỡ và chia xa, ta mới dần hiểu vì sao mình thương nơi ấy đến thế. Hà Nội với tôi là một thành phố như vậy.
Có những mùa trăng đi qua từ rất lâu, nhưng mỗi khi nhớ lại, ta vẫn thấy nguyên vẹn một khoảng trời tuổi thơ. Đó có thể là ánh trăng rằm trên mái nhà, là tiếng trống ếch vọng từ đầu ngõ, là chiếc đèn ông sao cha tự làm hay một món quà quê giản dị được mẹ, được bà chắt chiu dành cho con trẻ.
