Mỗi lần tháng 11 gõ cửa, Hà Nội lại dịu dàng hơn, mềm mại hơn bởi sắc trắng tinh khôi của cúc họa mi - loài hoa nhỏ bé mà kỳ lạ thay, cứ xuất hiện là khiến lòng người chùng lại, bâng khuâng trước những kỷ niệm tưởng đã ngủ yên.
Tháng 11 trở về cùng những cơn gió se lạnh đầu mùa. Giữa không gian mờ sương, hơi lạnh bảng lảng, lòng người như xao xuyến khi những gánh hàng rong chở đầy cúc họa mi trắng muốt len lỏi khắp phố phường. Sáng nay, khi ánh nắng vàng nhạt xiên qua khung cửa sổ, nhuộm lên chiếc bàn gỗ sồi một lớp mơ màng nhẹ bẫng, tôi biết - mùa hoa đã thực sự trở lại.
Không rõ từ bao giờ, cúc họa mi đã trở thành dấu hiệu rất riêng của tháng 11. Giữa muôn vàn sắc hoa kiêu sa, cúc họa mi cứ thế xuất hiện thật bình an: không rực rỡ, không ngát hương, chỉ những cánh hoa trắng nhỏ xinh, mỏng manh đến mức như chạm nhẹ cũng đủ rơi, e ấp ôm lấy nhụy vàng ươm. Vẻ đẹp giản dị ấy lại có sức lay động lạ kỳ, khiến những tâm hồn đang mỏi mệt bỗng tìm thấy một khoảng lặng thật yên.
Nhìn vào một bó cúc họa mi, tôi thường có cảm giác như đang lạc vào một bức tranh - nơi mọi thứ đều trong trẻo và tinh tế. Những cánh hoa rung rinh trong gió, đẹp một cách thanh thoát, kiêu hãnh. Chúng như những nốt nhạc cao vút ngân lên giữa bản giao hưởng trầm lắng của tiết trời giao mùa, khiến lòng tôi bỗng dịu lại, tạm quên đi những hối hả, bộn bề. Đóa hoa nhỏ bé mang theo cả một nỗi nhớ không gọi thành tên.
Tôi từng có những mùa cúc họa mi rực rỡ trong ký ức tuổi thơ. Không phải những buổi sáng mờ sương hay chiều đầy nắng, chỉ đơn giản là những buổi bình minh tôi theo bà ra đồng hái những đóa hoa trắng nhỏ, đan thành vòng đội đầu. Có lẽ vì yêu sắc trắng tinh khôi của họa mi, mà loài hoa ấy đã đi vào ký ức của tôi và của bà. Trong đôi mắt hiền hậu của bà tôi ngày ấy, tôi luôn nhìn thấy một sự bình yên - giống như cánh hoa khẽ rung nhẹ trong gió. Bà kể tôi nghe về những mùa hoa thời thơ bé của bà, khi cùng bạn bè nô đùa giữa cánh đồng đầy hoa trắng, cảm giác như thời gian đã dừng lại.
Thật lạ. Chỉ một bình cúc họa mi giản dị, đặt đâu đó trong góc quán, bên hiên nhà hay giữa phố đông, cũng đủ làm bừng sáng không gian, đủ xua tan những nỗi niềm cuối thu. Có lẽ bởi chính vẻ đẹp không phô trương ấy mà cúc họa mi dễ dàng chạm đến những tâm hồn yêu sự mộc mạc. Nó nhắc ta trân trọng những điều nhỏ bé, biết dừng lại một nhịp để thấy mình đang sống trọn vẹn.
Rồi tháng 11 sẽ qua và cúc họa mi sẽ nhường chỗ cho sắc hoa mùa đông. Nhưng nét tinh khôi, vẻ dịu dàng của loài hoa bé nhỏ ấy vẫn còn mãi như một nốt trầm trong bản nhạc của ký ức. Mỗi lần mùa trở lại, lòng tôi lại mong được nhìn thấy sắc trắng ấy - để sống chậm hơn, bình yên hơn và yêu thêm vẻ đẹp giản dị của cuộc đời. Có một mùa hoa như thế, chỉ để ta thương thêm mảnh đất này.
Không biết vì sao, cứ đến mùa cúc họa mi, tôi lại nhớ đến người anh thân nhất thuở bé. Chúng tôi lớn lên bên nhau suốt cả tuổi thơ. Cho đến một ngày, khi tôi vừa thành thiếu nữ, anh tặng tôi một bó cúc họa mi thật lớn. Tôi mang về, cắm trong chiếc lọ thủy tinh cũ trên bàn học. Mỗi sáng thức dậy, mùi hương cỏ dại thanh khiết lại khe khẽ đánh thức tôi.
Rồi thời gian trôi nhanh như cái chớp mắt của mùa. Một ngày, tôi biết tin anh sẽ sang trời Tây cùng mẹ. Anh đi trong buổi sớm đầy gió và sương, để lại duy nhất một tấm thiệp nhỏ kẹp trong cuốn sách tôi hay đọc - nơi có bông cúc họa mi bé xíu anh tự vẽ.
Chiều nay, đi giữa phố, tôi lại bắt gặp những cánh hoa cúc họa mi trắng muốt. Vẫn chiếc xe đạp cũ, vẫn đôi tay thoăn thoắt của cô bán hàng quen. Đôi khi tôi tự hỏi: liệu ở nơi đất khách ấy, anh có còn nhớ loài hoa này không? Có lẽ là có. Bởi cúc họa mi không chỉ là một loài hoa - nó là ký ức thanh xuân, là lời thì thầm dịu dàng của những tháng ngày đẹp đẽ mà gió tháng 11 gửi về.
Tôi hít thật nhẹ hương thơm thanh khiết ấy… rồi khẽ mỉm cười. Mùa cúc họa mi đã về!
Trong những dư âm còn lan nhẹ của mùa hoa, tôi chợt nhận ra… mỗi người rồi sẽ có cho riêng mình một mùi hương ký ức. Đó có thể là hương cúc họa mi thanh khiết, là những tháng ngày bình yên bên người thân, là bó hoa đầu tiên của một người anh đã đi xa, là cả một góc thanh xuân dịu dàng chưa bao giờ phai nhạt.
Giữa những bộn bề của cuộc sống hôm nay, đôi khi chỉ cần một cành hoa nhỏ bé cũng đủ khơi dậy cả một trời thương nhớ.
Linh Châu
Như một lời ước hẹn, cứ vào độ chớm Đông, sắc trắng tinh khôi của cúc họa mi lại ẩn hiện trên phố như những vầng mây dịu dàng, thanh thoát, làm Hà Nội lưu dấu trong tim nhiều người bởi mười hai mùa hoa trải dài qua tháng năm thương nhớ.
Năm nay, cúc họa mi - sứ giả của mùa đông xuống phố muộn và cũng thưa vắng hơn, nhưng hình ảnh những gánh hàng hoa cũng tạo ấn tượng đẹp đối với nhiều người.
Những ngày này, Hà Nội bắt đầu có cúc họa mi. Trên những con đường Nguyễn Chí Thanh, Kim Mã, Thụy Khuê, Thanh Niên hay giữa lòng phố cổ, cúc họa mi e ấp trong những giỏ, những thúng con con làm ngây ngất những người Hà Nội.
Ai cũng có một nơi để nhớ, một mùa để thương, một người để tìm về. Với nhiều người, đó là Hà Nội – nơi thu về trong gió heo may, hương hoa sữa, sắc cúc họa mi dịu dàng.
Từ khoá
Có những cơn mưa đi qua rất nhanh, chỉ đủ làm ướt một khoảng sân, một mái hiên, rồi bất chợt tạnh. Nhưng cũng có những cơn mưa ở lại trong một mùi đất ẩm, một mái hiên cũ, trong ký ức về một người đã xa.
Có những giây phút lòng ta chùng xuống khi nhớ về một khoảng sân cũ, một mùi hương quen và một câu nói đã từng nghe rất nhiều lần trong ký ức. Có lẽ bởi những gì gắn với người mình thương thường không chỉ nằm ở những điều lớn lao, mà còn ở những khoảnh khắc rất nhỏ đã đi cùng ta qua năm tháng.
Có những mùa trong năm chỉ cần một làn gió, một mùi hương hay một vệt nắng cũng đủ đánh thức trong ta cả một miền ký ức. Với mùa thu, có lẽ đó là sắc vàng - màu của nắng hanh, của đồng lúa chín, của những chiếc lá rời cành và cũng là màu của những tháng ngày đã đi qua nhưng vẫn ở lại trong sâu thẳm tâm hồn mỗi người.
Có những thành phố, người ta yêu bởi vẻ đẹp của nó. Nhưng cũng có những thành phố, người ta thương bởi trong từng con phố, hàng cây, mặt hồ đều có một phần đời mình ở đó. Hà Nội với cô gái tên Nhật Hạ là một thành phố như thế. Một nơi có những điều khiến người ta mệt mỏi, nhưng cũng có những điều rất đỗi dịu dàng khiến ta đi xa rồi vẫn muốn quay về.
Có những thành phố, người ta chỉ cần sống một thời gian là có thể kể vanh vách những con phố, những hàng cây, những món ăn quen thuộc. Nhưng cũng có những thành phố, ta phải đi qua rất nhiều năm tháng, qua những mùa nắng, mùa mưa, qua những cuộc gặp gỡ và chia xa, ta mới dần hiểu vì sao mình thương nơi ấy đến thế. Hà Nội với tôi là một thành phố như vậy.
Có những mùa trăng đi qua từ rất lâu, nhưng mỗi khi nhớ lại, ta vẫn thấy nguyên vẹn một khoảng trời tuổi thơ. Đó có thể là ánh trăng rằm trên mái nhà, là tiếng trống ếch vọng từ đầu ngõ, là chiếc đèn ông sao cha tự làm hay một món quà quê giản dị được mẹ, được bà chắt chiu dành cho con trẻ.
