Điều chỉnh quy hoạch đường sắt để triển khai mô hình TOD

Chỉ đạo này được Chủ tịch UBND thành phố đưa ra tại phiên họp lần thứ nhất diễn ra sáng 30/10. Cùng dự có Phó Chủ tịch UBND Thành phố Dương Đức Tuấn - Phó Trưởng Ban Chỉ đạo cùng các thành viên là diện các sở ngành của thành phố.

Một trong những nội dung được các thành viên quan tâm là Quy hoạch đường sắt TOD (Transit-Oriented Development), tức là phát triển đô thị xung quanh các nhà ga đường sắt đô thị nhằm ưu tiên đi lại bằng phương tiện công cộng. Đại diện Sở Tài chính cho biết, để thực hiện được mô hình TOD, cần phải kết hợp được xây dựng tuyến đường sắt với việc cải tạo, chỉnh trang đô thị để tạo ra các khu vực dân cư, thương mại, dịch vụ và có thể tự tái tạo vốn đầu tư. Quy hoạch này xác định ranh giới, diện tích đất thu hồi và cho phép các điều chỉnh linh hoạt hơn so với quy hoạch sử dụng đất thông thường để tạo quỹ đất cho phát triển.

Ông Lê Trung Hiếu – Phó Giám đốc Sở Tài chính Hà Nội cho biết: "Chúng ta vẫn phải giải phóng mặt bằng và quy hoạch tỷ lệ 1/500 cho khu vực TOD, để khi tuyến đường sắt đô thị dần hình thành, giá trị đất tăng lên thì chúng ta thu được số tiền gia tăng đó và tiếp tục đầu tư cho dự án đường sắt đô thị".

Liên quan tới mô hình TOD, Sở Xây dựng Hà Nội cho biết không chỉ đối với các tuyến đường sắt của Hà Nội mà cả tuyến đường sắt quốc gia là Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng. Hiện vị này đã phối hợp cùng với cả các đơn vị tư vấn và Bộ Xây dựng đã thông nhất toàn bộ các phương án kỹ thuật để hình thành TOD trong tương lai. Cụ thể tại ga Gia Lâm và Yên Viên.

"Chúng ta cũng có thể triển khai nghiên cứu ngay lập tức các TOD của khu vực ga Gia Lâm và khu vực ga Yên Viên. Và đặc biệt là khu vực ga Gia Lâm, chúng ta có nhà máy xe lửa Gia Lâm khoảng hơn 25 ha ở đó cũng sẽ lập tức được nghiên cứu. Hiện nay Sở Xây dựng đang tích cực phối hợp với cả các tổ chức quốc tế trong đó có AFD, đề xuất họ nghiên cứu cái tổ hợp TOD ở khu vực ga Gia Lâm cùng với cả Viện 4 của Trung Quốc", ông Đỗ Việt Hải, Phó Giám đốc Sở Xây dựng Hà Nội, cho hay.

Để có thể triển khai được mô hình TOD, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Dương Đức Tuấn đề nghị sớm nghiên cứu điều chỉnh Quy hoạch tổng thể giao thông vận tải Thủ đô để chuẩn hoá hạ tầng kỹ thuật mạng lưới đường sắt đô thị, trong đó cần đặc biệt chú trọng phát triển không gian ngầm hướng tới đa mục tiêu; quy hoạch chi tiết từng tuyến, xác định cụ thể vị trí khu vực TOD để xây dựng danh mục kêu gọi đầu tư.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố Hà Nội Dương Đức Tuấn nhấn mạnh: "Phương án vị trí tuyến phải được xác định ngay. Tuyến nào có TOD? TOD ở đâu, nhà ga nào? Có những ga trong quy hoạch có thể cấu tạo TOD, nhưng có ga lại không thể".

Kết luận chỉ đạo phiên họp, Chủ tịch UBND Thành phố Trần Sỹ Thanh nhấn mạnh, phát triển đường sắt đô thị không chỉ là câu chuyện của giao thông, mà là “chìa khóa” cho sự phát triển đô thị bền vững, là động lực để tái cấu trúc không gian đô thị theo định hướng TOD. Đây cũng là hướng đi phù hợp với xu thế toàn cầu, với cam kết Net-zero vào năm 2050 mà Việt Nam và Hà Nội đang nỗ lực thực hiện. Chủ tịch nêu rõ, để thực hiện được mục tiêu này cần phải cập nhật, sửa đổi, hoàn chỉnh quy hoạch ngay trong năm 2026. Việc xác định, phát triển các khu vực TOD phải gắn với chỉnh trang, quy hoạch đô thị.

Thủ đô Hà Nội đặt mục tiêu đến năm 2030 hoàn thành thi công xây dựng gần 100km; đến năm 2035 hoàn thành đầu tư xây dựng khoảng 300km và đến năm 2045 hoàn thành đầu tư xây dựng hơn khoảng 200 km đường sắt đô thị. Đến nay, tuyến 3.1 (đoạn Nhổn - ga Hà Nội) đã hoàn thành đoạn trên cao dài 8,5km. Tuyến 2.1 (đoạn Nam Thăng Long - Trần Hưng Đạo) đã tổ chức khởi công dự án vào ngày 9/10 vừa qua. Đồng thời, thành phố đang tích cực hoàn chỉnh các thủ tục chuẩn bị dự án đầu tư xây dựng đường sắt đô thị thành phố Hà Nội, tuyến số 5, Văn Cao - Hòa Lạc để khởi công vào ngày 19/12 tới đây.