Theo ông Nguyễn Bá Sơn, Phó trưởng Ban Quản lý đường sắt đô thị Hà Nội, việc khởi công đồng thời 5 tuyến metro đánh dấu sự chuyển đổi căn bản trong tư duy đầu tư. Nếu trước đây Hà Nội triển khai từng tuyến riêng lẻ thì nay thành phố chuyển sang đầu tư đồng bộ nhiều tuyến, hướng tới xây dựng hoàn chỉnh mạng lưới giao thông công cộng khối lượng lớn trong thời gian ngắn hơn.
Động lực hiện thực hóa quy hoạch Thủ đô
Đây cũng là lần đầu tiên Hà Nội triển khai một chương trình đầu tư đường sắt đô thị quy mô chưa từng có, với tổng mức đầu tư sơ bộ lên tới hàng triệu tỷ đồng, tạo tiền đề để hình thành mạng lưới giao thông hiện đại, đồng bộ và liên thông trên toàn địa bàn.
Theo Quy hoạch Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm vừa được phê duyệt, thành phố sẽ phát triển mạng lưới gồm 18 tuyến đường sắt đô thị với tổng chiều dài khoảng 979km. Trong đó, giai đoạn từ nay đến năm 2035 thành phố đặt mục tiêu hoàn thành khoảng 500km đường sắt đô thị, phần còn lại sẽ hoàn thiện trong giai đoạn 2035-2045.
Ông Nguyễn Bá Sơn cho biết, việc đầu tư công cho 5 tuyến đường sắt đô thị lần này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, bởi đây sẽ là các trục xương sống dẫn dắt sự phát triển đô thị theo mô hình đa cực, đa hướng. Các tuyến metro không chỉ giải quyết bài toán giao thông mà còn mở ra không gian phát triển mới, hình thành các khu đô thị hiện đại, đồng thời thúc đẩy chỉnh trang những khu vực đô thị hiện hữu.
Đáng chú ý, các dự án được triển khai trong bối cảnh Quốc hội đã ban hành nhiều cơ chế đặc thù dành riêng cho đường sắt đô thị như Nghị quyết số 188/2025/QH15, Nghị quyết 258/2025/QH15 và Luật Thủ đô sửa đổi. Những cơ chế này cho phép đơn giản hóa thủ tục đầu tư, rút ngắn thời gian chuẩn bị dự án khi không phải thực hiện bước lập và phê duyệt chủ trương đầu tư như trước.
Bên cạnh đó, công tác giải phóng mặt bằng được tách thành dự án độc lập, giúp triển khai sớm ngay sau khi hướng tuyến được phê duyệt, bảo đảm bàn giao mặt bằng sạch cho nhà thầu khi dự án chính thức triển khai.
Theo đánh giá của các chuyên gia, đây là những thay đổi mang tính đột phá, giúp Hà Nội có cơ hội đẩy nhanh tiến độ phát triển mạng lưới metro vốn đã chậm hơn kỳ vọng trong nhiều năm qua.
Ngoài ý nghĩa về giao thông và quy hoạch đô thị, việc đầu tư đồng loạt các tuyến đường sắt đô thị còn được kỳ vọng trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế hai con số theo mục tiêu Chính phủ giao cho Hà Nội trong giai đoạn tới.
Chiến lược kết nối toàn thành phố
Năm tuyến đường sắt đô thị được lựa chọn khởi công đều là những tuyến có vai trò chiến lược trong mạng lưới giao thông tương lai của Hà Nội. Trong đó, tuyến số 1 có chiều dài khoảng 81km, kết nối từ khu vực Sân vận động Hùng Vương qua Ngọc Hồi, ga Hà Nội, Gia Lâm đến Sân bay Nội Bài. Đây là trục Bắc - Nam quan trọng, liên kết hệ thống đường sắt đô thị với đường sắt quốc gia, đường sắt tốc độ cao và Cảng hàng không quốc tế Nội Bài.
Tuyến số 2 dài khoảng 56,5km, kết nối Sân bay Nội Bài với trung tâm lịch sử của Thủ đô thông qua các khu vực Nam Thăng Long, hồ Hoàn Kiếm, Trần Hưng Đạo, Thượng Đình và các đô thị phía Nam. Tuyến này được kỳ vọng trở thành hành lang giao thông quan trọng đưa hành khách từ cửa ngõ hàng không quốc tế đến trung tâm kinh tế, văn hóa của Hà Nội.
Tuyến số 8 dài khoảng 91km, là tuyến Đông - Tây kết nối Khu công nghệ cao Hòa Lạc với các khu logistics, khu công nghiệp và những cực tăng trưởng năng động ở phía Đông Thủ đô. Đây được xem là tuyến có vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế vùng và kết nối liên tỉnh.
Trong khi đó, tuyến số 10 dài khoảng 43km được quy hoạch theo dạng vành đai vòng tròn, kết nối Cổ Loa, Võ Chí Công, Vành đai 3, Vành đai 2,5, Times City rồi quay trở lại Cổ Loa. Tuyến này được kỳ vọng sẽ góp phần phân luồng giao thông, giảm áp lực cho khu vực nội đô vốn thường xuyên quá tải.
Tuyến số 14 dài khoảng 32km, kết nối khu vực phía Bắc thành phố từ cầu Thăng Long, Ciputra qua trung tâm Hà Nội đến Ocean Park và khu vực phía Đông. Tuyến đóng vai trò hỗ trợ phát triển các đô thị mới và tăng cường kết nối giữa trung tâm với các khu vực mở rộng.
Theo kế hoạch, cả 5 tuyến đều dự kiến hoàn thành vào năm 2030. Sau khi đưa vào khai thác, các tuyến sẽ kết nối đồng bộ với tuyến số 3 và tuyến số 5 đang triển khai, tạo nên mạng lưới giao thông công cộng liên thông trên phạm vi toàn thành phố.
Song song với việc khởi công các tuyến mới, Hà Nội cũng đang đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện tuyến metro số 3, đặc biệt là đoạn đi ngầm, với mục tiêu hoàn thành toàn tuyến vào cuối năm 2027. Tuyến số 5 cũng đang trong quá trình hoàn thiện thiết kế và nghiên cứu phương án lưỡng dụng theo chỉ đạo của Chính phủ.
Việc đồng loạt khởi công 5 tuyến đường sắt đô thị không chỉ mở đầu cho giai đoạn phát triển hạ tầng giao thông quy mô lớn nhất từ trước đến nay của Hà Nội, mà còn thể hiện quyết tâm của thành phố trong việc xây dựng một hệ thống giao thông hiện đại, văn minh, đáp ứng yêu cầu phát triển của một Thủ đô có tầm nhìn hàng thế kỷ.
Khi những tuyến metro này hình thành, Hà Nội sẽ tiến thêm một bước dài trên hành trình trở thành đô thị xanh, thông minh, kết nối và phát triển bền vững.
