Nhớ quê ngoại, làng chài Vạn Giã
PodcastDọc bờ biển của xứ nắng gió Nha Trang, có một làng chài nhỏ nằm an lành, khẽ nép mình bên bờ cát trắng. Đó là quê ngoại tôi, làng chài Vạn Giã.
Khi còn bé, tôi hay theo mẹ hái một ít hoa trong vườn nhà đặt lên đĩa cúng mỗi tuần rằm. Điều thú vị là trong đĩa hoa cây nhà lá vườn ấy, mẹ tôi vẫn không quên đặt thêm một ít búp hoa ngọc lan trắng muốt.
Những đêm dài tĩnh mịch, hương hoa ngọc lan thanh tao thoảng nhẹ hoà lẫn với mùi trầm thơm ngát, khiến tâm trí tôi như được chìm vào khoảng lặng bình yên. Nhiều năm trôi qua, khi rời xa Hà Nội, xa mái ấm tuổi thơ, xa cả mùi hương thân thuộc, tôi tập quen dần với không khí náo nhiệt nơi phố thị. Dẫu thế, mỗi khi tôi mường tượng đến mùi hương ngọt ngào ấy, biết bao hoài niệm tươi đẹp thời thơ ấu lại khẽ khàng quay trở về.
Gia đình tôi sống ở vùng ngoại thành Hà Nội. Trước ngôi nhà đơn sơ của gia đình tôi khi ấy, bố trồng một cây ngọc lan. Mỗi bình minh hửng nắng, bọn trẻ con chúng tôi bị đánh thức bởi hương thơm dịu dàng, rất đỗi thanh tao của hoa. Vào những ngày khi hoa ngọc lan nở rộ, tôi luôn có cảm tưởng mùi hương thuần khiết len lỏi vào từng ngóc ngách của căn phòng nhỏ, vào tận chăn ấm đánh thức chúng tôi sau những giấc ngủ dài. Còn gì bình an hơn cảm giác được đánh thức vào mỗi sớm mai bằng mùi hương của một loài hoa.
Cả một khoảng đời tuổi thơ của tôi gắn liền với kí ức về hoa ngọc lan. Những ngày còn bé, tôi thường tụ tập cùng các bạn ngồi dưới gốc cây chơi banh chuyền, rồi hái hoa kết thành vòng đội đầu để chơi trò cô dâu chú rể. Tuổi thơ êm đềm cứ thế trôi qua với biết bao vui buồn hờn giận của tuổi thơ đã diễn ra dưới tán ngọc lan xanh mướt. Biết bao ký ức tuổi thơ bên những mùa hoa nở đã để lại trong tôi những hoài niệm êm đềm về một thời thơ ấu trong trẻo có sắc trắng của loài hoa ngọc lan.
Thi thoảng, vào những buổi trưa nhà không có điện, đứa trẻ là tôi lại lon ton theo bà ra ngôi chùa trước làng ngồi hóng gió. Dưới những tán cây râm mát, tôi ngồi vẩn vơ ở bậc thềm của sân chùa nghe các cụ già nói chuyện và thong thả hít hà hương thơm của hoa ngọc lan. Khi thấy tôi băn khoăn vì sao nhiều ngôi chùa trong làng đều trồng hoa ngọc lan, bà tôi giải thích rằng hương ngọc lan vốn là mùi hương được ví với sự thanh khiết và lòng từ bi của người chân tu. Tựa hồ như loài hoa lặng lẽ gửi hương cho gió, lúc rời cành vẫn tỏa hương thơm ngát, người tu hành vẫn luôn giữ lối sống thanh cao, khiêm nhường, miệt mài mang đến những điều tốt đẹp cho chúng sinh.
Mỗi khi ra về, vãi già thường cho tôi một vài bông ngọc lan được gói trong lá chuối. Về tới nhà, bà dặn mẹ tôi đặt hoa vào đĩa, dâng lên bàn thờ trước khi đứa trẻ mê hoa là tôi kịp nhặt một bông giắt ngang tai hay cất kỹ trong túi áo. Kỳ lạ thay, hương hoa ngọc lan dẫu thoang thoảng nhưng dịu mát, cứ thế xua tan hết những nóng bức của ngày hè oi nồng ở miền Bắc khi đó.
Lại miên man nhớ cả những buổi tối đầy sao trời bố bắc ghế ra hiên nhà ngồi lắng nghe tiếng gió reo trong thinh lặng, nhấm vài ngụm trà thoảng hương ngọc lan. Bố tôi vẫn giữ thói quen ướp trà bằng hương hoa. Đứa trẻ là tôi ban đầu không quen với vị đắng nhưng lâu dần vị trà kết hợp với hương thơm quyến rũ của hoa ngọc lan chạm vào đầu lưỡi khiến lòng người không khỏi lâng lâng. Thậm chí, có những buổi tối chìm trong giấc ngủ, bản thân như vẫn còn nghe thấy đâu đây mùi hương quyến rũ của ngọc lan cứ thế thoang thoảng trong gió.
Qua bao năm, tôi rời khỏi nhà, xa rời hương ngọc lan thuở nào. Thi thoảng, dạo quanh những con đường quen thuộc, bắt gặp mùi hương ngọc lan theo gió như níu kéo bước chân mình. Khẽ khàng dừng xe, chọn một cành hoa nhỏ, tôi thấy loáng thoáng trên tay mình một mùi hương quấn quít suốt cả chặng đường về nhà. Cắm vài bông trong phòng, hương hoa lan tỏa, quyến luyến đến khi hoa úa tàn rồi mà vẫn cảm thấy hương thơm còn vương vấn đâu đây... Và rồi tâm trí lại miên man, thấy mình như đang ở trong một vùng làng quê yên bình với những con người hồn hậu của quê hương.
Lý An Nhiên
Dọc bờ biển của xứ nắng gió Nha Trang, có một làng chài nhỏ nằm an lành, khẽ nép mình bên bờ cát trắng. Đó là quê ngoại tôi, làng chài Vạn Giã.
Với một người con miền biển, tô bún cá ngừ không chỉ là một bữa sáng giản dị, mà còn là hương biển, tình cha và cả những thương nhớ không nguôi.
Vào thời buổi con người phụ thuộc vào tiện nghi, chợt nhớ lại một thời, có điện để được bật chiếc quạt 35 đồng chống nóng đã là hạnh phúc.
Không còn trẻ trung như cô gái 20, không còn là người phụ nữ 30 yêu cuồng sống vội, hạnh phúc thực sự của người phụ nữ tuổi 40 là được trở thành người như mình mong muốn.
Có những cơn mưa đi qua rất nhanh, chỉ đủ làm ướt một khoảng sân, một mái hiên, rồi bất chợt tạnh. Nhưng cũng có những cơn mưa ở lại trong một mùi đất ẩm, một mái hiên cũ, trong ký ức về một người đã xa.
Có những giây phút lòng ta chùng xuống khi nhớ về một khoảng sân cũ, một mùi hương quen và một câu nói đã từng nghe rất nhiều lần trong ký ức. Có lẽ bởi những gì gắn với người mình thương thường không chỉ nằm ở những điều lớn lao, mà còn ở những khoảnh khắc rất nhỏ đã đi cùng ta qua năm tháng.
Có những mùa trong năm chỉ cần một làn gió, một mùi hương hay một vệt nắng cũng đủ đánh thức trong ta cả một miền ký ức. Với mùa thu, có lẽ đó là sắc vàng - màu của nắng hanh, của đồng lúa chín, của những chiếc lá rời cành và cũng là màu của những tháng ngày đã đi qua nhưng vẫn ở lại trong sâu thẳm tâm hồn mỗi người.
Có những thành phố, người ta yêu bởi vẻ đẹp của nó. Nhưng cũng có những thành phố, người ta thương bởi trong từng con phố, hàng cây, mặt hồ đều có một phần đời mình ở đó. Hà Nội với cô gái tên Nhật Hạ là một thành phố như thế. Một nơi có những điều khiến người ta mệt mỏi, nhưng cũng có những điều rất đỗi dịu dàng khiến ta đi xa rồi vẫn muốn quay về.
Có những thành phố, người ta chỉ cần sống một thời gian là có thể kể vanh vách những con phố, những hàng cây, những món ăn quen thuộc. Nhưng cũng có những thành phố, ta phải đi qua rất nhiều năm tháng, qua những mùa nắng, mùa mưa, qua những cuộc gặp gỡ và chia xa, ta mới dần hiểu vì sao mình thương nơi ấy đến thế. Hà Nội với tôi là một thành phố như vậy.
Có những mùa trăng đi qua từ rất lâu, nhưng mỗi khi nhớ lại, ta vẫn thấy nguyên vẹn một khoảng trời tuổi thơ. Đó có thể là ánh trăng rằm trên mái nhà, là tiếng trống ếch vọng từ đầu ngõ, là chiếc đèn ông sao cha tự làm hay một món quà quê giản dị được mẹ, được bà chắt chiu dành cho con trẻ.