Nhớ quê ngoại, làng chài Vạn Giã
PodcastDọc bờ biển của xứ nắng gió Nha Trang, có một làng chài nhỏ nằm an lành, khẽ nép mình bên bờ cát trắng. Đó là quê ngoại tôi, làng chài Vạn Giã.
Khi còn bé, tôi hay theo mẹ hái một ít hoa trong vườn nhà đặt lên đĩa cúng mỗi tuần rằm. Điều thú vị là trong đĩa hoa cây nhà lá vườn ấy, mẹ tôi vẫn không quên đặt thêm một ít búp hoa ngọc lan trắng muốt.
Những đêm dài tĩnh mịch, hương hoa ngọc lan thanh tao thoảng nhẹ hoà lẫn với mùi trầm thơm ngát, khiến tâm trí tôi như được chìm vào khoảng lặng bình yên. Nhiều năm trôi qua, khi rời xa Hà Nội, xa mái ấm tuổi thơ, xa cả mùi hương thân thuộc, tôi tập quen dần với không khí náo nhiệt nơi phố thị. Dẫu thế, mỗi khi tôi mường tượng đến mùi hương ngọt ngào ấy, biết bao hoài niệm tươi đẹp thời thơ ấu lại khẽ khàng quay trở về.
Gia đình tôi sống ở vùng ngoại thành Hà Nội. Trước ngôi nhà đơn sơ của gia đình tôi khi ấy, bố trồng một cây ngọc lan. Mỗi bình minh hửng nắng, bọn trẻ con chúng tôi bị đánh thức bởi hương thơm dịu dàng, rất đỗi thanh tao của hoa. Vào những ngày khi hoa ngọc lan nở rộ, tôi luôn có cảm tưởng mùi hương thuần khiết len lỏi vào từng ngóc ngách của căn phòng nhỏ, vào tận chăn ấm đánh thức chúng tôi sau những giấc ngủ dài. Còn gì bình an hơn cảm giác được đánh thức vào mỗi sớm mai bằng mùi hương của một loài hoa.
Cả một khoảng đời tuổi thơ của tôi gắn liền với kí ức về hoa ngọc lan. Những ngày còn bé, tôi thường tụ tập cùng các bạn ngồi dưới gốc cây chơi banh chuyền, rồi hái hoa kết thành vòng đội đầu để chơi trò cô dâu chú rể. Tuổi thơ êm đềm cứ thế trôi qua với biết bao vui buồn hờn giận của tuổi thơ đã diễn ra dưới tán ngọc lan xanh mướt. Biết bao ký ức tuổi thơ bên những mùa hoa nở đã để lại trong tôi những hoài niệm êm đềm về một thời thơ ấu trong trẻo có sắc trắng của loài hoa ngọc lan.
Thi thoảng, vào những buổi trưa nhà không có điện, đứa trẻ là tôi lại lon ton theo bà ra ngôi chùa trước làng ngồi hóng gió. Dưới những tán cây râm mát, tôi ngồi vẩn vơ ở bậc thềm của sân chùa nghe các cụ già nói chuyện và thong thả hít hà hương thơm của hoa ngọc lan. Khi thấy tôi băn khoăn vì sao nhiều ngôi chùa trong làng đều trồng hoa ngọc lan, bà tôi giải thích rằng hương ngọc lan vốn là mùi hương được ví với sự thanh khiết và lòng từ bi của người chân tu. Tựa hồ như loài hoa lặng lẽ gửi hương cho gió, lúc rời cành vẫn tỏa hương thơm ngát, người tu hành vẫn luôn giữ lối sống thanh cao, khiêm nhường, miệt mài mang đến những điều tốt đẹp cho chúng sinh.
Mỗi khi ra về, vãi già thường cho tôi một vài bông ngọc lan được gói trong lá chuối. Về tới nhà, bà dặn mẹ tôi đặt hoa vào đĩa, dâng lên bàn thờ trước khi đứa trẻ mê hoa là tôi kịp nhặt một bông giắt ngang tai hay cất kỹ trong túi áo. Kỳ lạ thay, hương hoa ngọc lan dẫu thoang thoảng nhưng dịu mát, cứ thế xua tan hết những nóng bức của ngày hè oi nồng ở miền Bắc khi đó.
Lại miên man nhớ cả những buổi tối đầy sao trời bố bắc ghế ra hiên nhà ngồi lắng nghe tiếng gió reo trong thinh lặng, nhấm vài ngụm trà thoảng hương ngọc lan. Bố tôi vẫn giữ thói quen ướp trà bằng hương hoa. Đứa trẻ là tôi ban đầu không quen với vị đắng nhưng lâu dần vị trà kết hợp với hương thơm quyến rũ của hoa ngọc lan chạm vào đầu lưỡi khiến lòng người không khỏi lâng lâng. Thậm chí, có những buổi tối chìm trong giấc ngủ, bản thân như vẫn còn nghe thấy đâu đây mùi hương quyến rũ của ngọc lan cứ thế thoang thoảng trong gió.
Qua bao năm, tôi rời khỏi nhà, xa rời hương ngọc lan thuở nào. Thi thoảng, dạo quanh những con đường quen thuộc, bắt gặp mùi hương ngọc lan theo gió như níu kéo bước chân mình. Khẽ khàng dừng xe, chọn một cành hoa nhỏ, tôi thấy loáng thoáng trên tay mình một mùi hương quấn quít suốt cả chặng đường về nhà. Cắm vài bông trong phòng, hương hoa lan tỏa, quyến luyến đến khi hoa úa tàn rồi mà vẫn cảm thấy hương thơm còn vương vấn đâu đây... Và rồi tâm trí lại miên man, thấy mình như đang ở trong một vùng làng quê yên bình với những con người hồn hậu của quê hương.
Lý An Nhiên
Dọc bờ biển của xứ nắng gió Nha Trang, có một làng chài nhỏ nằm an lành, khẽ nép mình bên bờ cát trắng. Đó là quê ngoại tôi, làng chài Vạn Giã.
Với một người con miền biển, tô bún cá ngừ không chỉ là một bữa sáng giản dị, mà còn là hương biển, tình cha và cả những thương nhớ không nguôi.
Vào thời buổi con người phụ thuộc vào tiện nghi, chợt nhớ lại một thời, có điện để được bật chiếc quạt 35 đồng chống nóng đã là hạnh phúc.
Không còn trẻ trung như cô gái 20, không còn là người phụ nữ 30 yêu cuồng sống vội, hạnh phúc thực sự của người phụ nữ tuổi 40 là được trở thành người như mình mong muốn.
Có những tháng trong năm chỉ cần vừa chạm ngõ đã khiến lòng người xao xuyến. Không hẳn bởi thời tiết hay cảnh sắc đổi thay, mà bởi mỗi mùa đi qua đều có thể đánh thức một miền ký ức. Khi tháng Mười Một đến cùng những cơn gió đầu đông se lạnh, khi cúc họa mi theo những chiếc xe đạp xuống phố, lá bàng chuyển sang sắc đỏ, cũng là lúc có những nỗi nhớ tưởng đã ngủ yên bỗng trở về, dịu dàng mà da diết.
Có những loài hoa chỉ cần nhìn thấy một lần cũng đủ khiến người ta nhớ mãi. Có những miền đất, dù đã rời xa từ lâu, vẫn luôn hiện diện trong tâm trí qua một sắc màu, một mùi hương hay một mùa hoa trở lại. Với những người từng sống ở vùng cao nguyên, có lẽ sắc vàng của hoa dã quỳ chính là một miền ký ức như thế. Một loài hoa không được chăm chút trong những khu vườn sang trọng, chẳng cần ai nâng niu, nhưng cứ mỗi độ cuối thu lại kiêu hãnh bung nở trên những triền đất đỏ, làm bừng sáng cả một vùng trời.
Có những cuộc hẹn chẳng cần một lý do đặc biệt, cũng không cần phải chuẩn bị điều gì cầu kỳ. Đôi khi, chỉ là một buổi chiều chợt muốn gặp nhau, cùng đi qua vài con phố quen, ngồi bên tách trà nóng và kể những câu chuyện thường ngày. Hà Nội vẫn luôn có những góc phố dịu dàng như thế, nơi người ta có thể tạm gác lại những lo toan để sống chậm hơn một chút, lắng nghe nhau nhiều hơn một chút.
Có những thành phố ta yêu không chỉ bởi những con đường đang hiện hữu, mà còn bởi những gì đã lắng sâu trong ký ức. Một tiếng rao quen, mùi hương của một mùa hoa cũ, hay câu chuyện được người thân kể đi kể lại qua năm tháng. Tất cả có thể trở thành những dấu mốc riêng, để mỗi khi nhớ về, ta lại thấy cả một miền thời gian hiện lên. Với Hà Nội, những ký ức ấy còn là sự giao thoa giữa làng và phố, giữa nét xưa cũ và nhịp sống hiện đại.
Có những thành phố, dù không phải nơi ta sinh ra, vẫn có thể trở thành một phần ký ức không thể tách rời. Bởi ở đó, ta đã sống những năm tháng tuổi trẻ, đã đi qua những con đường quen, gặp gỡ những con người thân thương và lưu giữ biết bao câu chuyện của riêng mình. Với Hà Nội, có lẽ tình cảm ấy còn được bồi đắp qua từng lần trở lại, khi thành phố đã đổi thay nhiều, nhưng những ký ức xưa vẫn còn nguyên vẹn trong lòng người.
Có những mùa thu đi qua đã lâu, nhưng mỗi khi trở lại vẫn khiến lòng người xao động. Bởi trong ký ức của mỗi chúng ta, có thể có một mùa thu gắn với cuộc gặp gỡ đầu tiên, một mối tình từng rất đẹp, hoặc một cuộc chia xa mà phải mất rất nhiều năm tháng mới có thể học cách chấp nhận. Đôi khi, chỉ một giai điệu cũ vang lên giữa một buổi sáng bình thường cũng đủ đánh thức cả một miền thương nhớ.