Với một người con miền biển, tô bún cá ngừ không chỉ là một bữa sáng giản dị, mà còn là hương biển, tình cha và cả những thương nhớ không nguôi.
Có những món ăn đi cùng chúng ta suốt một quãng đời, không chỉ bởi hương vị mà còn bởi ký ức và biết bao tình cảm được gửi gắm. Với một người con miền biển , tô bún cá ngừ không chỉ là một bữa sáng giản dị, mà còn là hương biển, tình cha và cả những thương nhớ không nguôi. Món ăn đó là một phần của ký ức, của quê hương và của những điều đã hóa thành yêu thương trong tim mỗi người.
Vài năm gần đây, thỉnh thoảng tôi lại nhớ về chuyến đón ghe sớm cùng ba mẹ. Có lẽ bởi trong bình minh chớm lạnh giữa lòng thị thành, thoảng bay hương cá ngừ kho ngọt từ ô cửa nào chưa kịp đóng kín; hoặc là mùi tô bún chan nước cá mà cô chủ trọ đem cho trong những ngày dài xa xứ. Nói chung, với một người ưa hoài niệm thì hình như bất kỳ điều gì cũng trở thành nút bật của hồi ức.
Tôi nhớ những ngọn nắng lên từ phía bóng cờ Tổ quốc phấp phới trên nóc ghe. Sau khi cập bờ vào sáng sớm, chúng tôi thường đón ba ngoài cửa biển rồi hỗ trợ cân cá tôm bán cho thương lái tại gềnh. Lần nào cũng vậy, ba để dành riêng mấy con cá ngừ loại nhỏ tự câu, xâu vào sợi dây dài để đem về. Cá ngừ kho ngọt là món không bao giờ thiếu trong gian bếp nhà tôi chắc cũng vì lẽ đó.
Cá ngừ được ba làm sạch, kho với ớt cùng nhiều thứ gia vị. Ba đổ nước ngập cá, vặn lửa nhỏ liu riu để cá ra nước ngọt. Nước đậm màu nâu, được ba hớt bọt cho trong. Thịt cá cứng lại, tách rõ từng thớ. Cả gian bếp nhỏ cạnh gốc xoài cứ nghi ngút khói, đưa vị biển cuộn tới tận mái hiên nhà. Chẳng cần chế biến cầu kỳ, nhưng nhờ sự tươi mới của cá cùng hương vị đặc biệt mà chúng tôi hay gọi là tình thương mà món ăn này trở thành thương hiệu của ba, chẳng ai có thể nấu giống. Ba vừa nhấc nồi cá kho đặt xuống cái rế, mấy anh em hiểu ý lần lượt bỏ bún tươi vào tô của mình, xếp hàng chờ ba chan nước lèo, gắp thêm lát cá ngừ chặt khúc đặt lên trên, rưới thêm ít tiêu, hành, ngò là bưng ra bàn thưởng thức.
Từ ngày ba đi xa, chúng tôi dần trôi mất hương biển trong căn bếp, dù rằng mấy đứa vẫn cố nấu lại những món ăn ngày xưa. Mẹ chùi mắt đỏ ửng, bưng chén bún chan nước cá ngừ đặt trước hình ba. Khói nhang tỏa ra ướp hết vị mặn của cá, chỉ còn thoang thoảng chút kỷ niệm xa xôi ùa về. Lúc ấy tự nhiên thèm được nếm lại hương cá ngừ ngọt thơm tình thương của ba trong những thuở trước đến cồn cào. Con người dường như luôn có một tật xấu là chỉ biết quý trọng khi đã vụt mất điều gì đấy. Tôi cứ thế ngẩn người đợi hương biển, ấy thế mà cũng đã đợi ròng rã được bảy năm. Hương biển cuốn nỗi nhớ của tôi đến mái hiên ngày nào, dập dìu mùi cá ngừ kho ngọt. Chúng chập choạng va vào tôi trong những cơn mơ cạn giấc mỗi dịp đầu tháng, khi người nhà thuyền viên chờ ghe vô buổi sớm, vẳng tiếng gọi í ới lúc khuân khay cá xuống bờ.
Dường như trong đời người luôn có những nhớ thương được kể lại bằng hai từ "hồi ấy". Những ký ức đan xen cứ ôm riết mình ở mãi trong cái khoảng sân tuổi thơ khi chờ ba mẹ về nhà sau mỗi chuyến chợ cá khơi xa. Cái khoảng sân mà chỉ cần cùng lớn lên tại đó, chớp mắt một cái đã có thể dễ dàng nhận ra nhau giữa xã hội xô bồ. Có lẽ vậy chăng mà mấy đứa trẻ được nuôi lớn từ biển dễ đồng cảm như thể được về nhà khi gặp lại vị nhớ qua mấy món bún cá ở góc phố xa lạ. Nơi quán ven đường, mỗi người dành một góc nhỏ xì xụp tô bún cá, lắm lúc ngước lên ngó thử khi thoảng nghe giọng quê mình từ đứa trẻ nào đó cùng lớn lên từ một khoảng sân.
Nguyễn Trúc
Không ai dạy chúng ta cách làm cha mẹ và không có một lời khuyên nào là vừa vặn với những đứa con của mình. Mọi cách dạy dỗ đều xuất phát từ tình yêu thương nhưng đâu phải mọi cách dạy dỗ của cha mẹ với con cái đều đúng?
Mười năm nhanh như một cái chớp mắt. Những đứa con đã có cửa có nhà, có khoảng trời ấm êm bên gia đình nhỏ. Nhưng thỉnh thoảng bất giác, nhìn lên bầu trời xanh thẳm, những đứa con lại nhớ thương da diết bóng hình người cha đã từng tảo tần nuôi dạy con nên người.
Năm năm liên tục, chiều nào cũng có người ngồi sau xe cha đi ra thị xã châm cứu. Những đoạn đường bụi mù mùa nắng và trơn trượt mùa mưa, những cây kim dài đâm vào thịt da đau đớn là nỗi sợ hãi của tuổi thơ nhưng lại là động lực để người con ấy nỗ lực suốt quãng thời gian sau này.
Có người từng nói: Cha không phải người dạy ta cách yếu mềm, cha là người dạy ta cách mạnh mẽ bước qua những ngày giông gió. Tình thương của cha, đôi khi không thể hiện bằng những cái ôm hay lời vỗ về… mà là sự hy sinh thầm lặng, là tấm lưng gầy giữa cánh đồng nắng cháy, là ánh mắt nghiêm nghị chất chứa biết bao yêu thương.
Dọc bờ biển của xứ nắng gió Nha Trang, có một làng chài nhỏ nằm an lành, khẽ nép mình bên bờ cát trắng. Đó là quê ngoại tôi, làng chài Vạn Giã.
Có những cơn mưa đi qua rất nhanh, chỉ đủ làm ướt một khoảng sân, một mái hiên, rồi bất chợt tạnh. Nhưng cũng có những cơn mưa ở lại trong một mùi đất ẩm, một mái hiên cũ, trong ký ức về một người đã xa.
Có những giây phút lòng ta chùng xuống khi nhớ về một khoảng sân cũ, một mùi hương quen và một câu nói đã từng nghe rất nhiều lần trong ký ức. Có lẽ bởi những gì gắn với người mình thương thường không chỉ nằm ở những điều lớn lao, mà còn ở những khoảnh khắc rất nhỏ đã đi cùng ta qua năm tháng.
Có những mùa trong năm chỉ cần một làn gió, một mùi hương hay một vệt nắng cũng đủ đánh thức trong ta cả một miền ký ức. Với mùa thu, có lẽ đó là sắc vàng - màu của nắng hanh, của đồng lúa chín, của những chiếc lá rời cành và cũng là màu của những tháng ngày đã đi qua nhưng vẫn ở lại trong sâu thẳm tâm hồn mỗi người.
Có những thành phố, người ta yêu bởi vẻ đẹp của nó. Nhưng cũng có những thành phố, người ta thương bởi trong từng con phố, hàng cây, mặt hồ đều có một phần đời mình ở đó. Hà Nội với cô gái tên Nhật Hạ là một thành phố như thế. Một nơi có những điều khiến người ta mệt mỏi, nhưng cũng có những điều rất đỗi dịu dàng khiến ta đi xa rồi vẫn muốn quay về.
Có những thành phố, người ta chỉ cần sống một thời gian là có thể kể vanh vách những con phố, những hàng cây, những món ăn quen thuộc. Nhưng cũng có những thành phố, ta phải đi qua rất nhiều năm tháng, qua những mùa nắng, mùa mưa, qua những cuộc gặp gỡ và chia xa, ta mới dần hiểu vì sao mình thương nơi ấy đến thế. Hà Nội với tôi là một thành phố như vậy.
Có những mùa trăng đi qua từ rất lâu, nhưng mỗi khi nhớ lại, ta vẫn thấy nguyên vẹn một khoảng trời tuổi thơ. Đó có thể là ánh trăng rằm trên mái nhà, là tiếng trống ếch vọng từ đầu ngõ, là chiếc đèn ông sao cha tự làm hay một món quà quê giản dị được mẹ, được bà chắt chiu dành cho con trẻ.
