Với những người con xa xứ, hương hoa bưởi tháng Ba không chỉ là hương của mùa xuân, mà còn là hương của quê nhà, của ký ức tuổi thơ, của tình mẹ lặng thầm.
Có những mùi hương rất kỳ lạ, chỉ cần thoảng qua thôi cũng đủ khiến con người ta dừng lại giữa bộn bề của cuộc sống, để nhớ về một miền ký ức xa xăm. Đó có thể là mùi khói bếp của một chiều quê, mùi đất sau cơn mưa, hay hương hoa dịu nhẹ của một loài cây quen thuộc trước ngõ.
Với những người con xa xứ, hương hoa bưởi tháng Ba chính là một mùi hương như thế. Nó không chỉ là hương của mùa xuân, mà còn là hương của quê nhà, của ký ức tuổi thơ, của tình mẹ lặng thầm.
Đã mười lăm năm sống nơi xứ người, cách quê nhà nửa vòng trái đất, tôi vẫn không thể nào quên được hương hoa bưởi. Ngày rời làng đi du học cũng là một buổi sáng tháng Ba. Trước ngõ, cây bưởi già đang mùa nở rộ, từng chùm hoa trắng muốt rung rinh trong gió xuân. Mẹ tiễn tôi ra tận đầu ngõ. Bà nắm chặt tay tôi, không nói nhiều, chỉ nhìn con bằng ánh mắt vừa tự hào vừa lo lắng.
Gió xuân thổi nhẹ, hương bưởi theo gió lùa vào áo, vào tóc, thơm ngào ngạt. Mùi hương ấy khiến buổi chia tay càng thêm lưu luyến. Lúc ấy tôi không ngờ rằng mùi hương bình dị ấy lại theo mình suốt những năm tháng xa quê.
Mười lăm năm trôi qua - dài hơn tôi từng tưởng tượng. Ở nơi tôi sống không có hoa bưởi. Mùa xuân ở đó rực rỡ với hoa anh đào, hoa tulip hay những hàng mimosa vàng rực hai bên phố. Người ta trầm trồ trước vẻ đẹp của chúng và bản thân tôi cũng thấy chúng thật đẹp. Nhưng sâu thẳm trong lòng, tôi vẫn luôn cảm thấy thiếu vắng một điều gì đó.
Những năm đầu xa xứ, tôi quá bận rộn để nghĩ về nỗi nhớ. Cuộc sống cuốn tôi đi trong vòng quay học hành, làm thêm, rồi trả những khoản học phí còn dang dở. Ngày tháng trôi nhanh như một dòng nước chảy. Chỉ có những đêm muộn, khi căn phòng trọ đã im lìm, ký ức mới lặng lẽ quay về.
Tôi nhớ hình ảnh mẹ gầy gò ngồi lặt rau dưới gốc bưởi già. Nhớ tiếng chổi tre bà quét sân mỗi sáng sớm. Nhớ cái mùi ẩm ướt của mưa xuân hòa cùng hương hoa bưởi thanh khiết, dịu dàng - thứ mùi hương không thể lẫn vào đâu được. Có những đêm tôi giật mình tỉnh giấc, cứ ngỡ vừa thoáng ngửi thấy hương hoa bưởi đâu đó trong căn phòng xa lạ.
Tôi nhớ những ngày tháng Ba bên mẹ, trong căn bếp củi ấm áp của quê nhà. Mẹ thường nấu chè hạt sen. Những hạt sen trắng ngần, bở tơi, nổi lấp lánh trong bát nước đường phèn trong vắt. Mẹ khẽ thả vài cánh hoa bưởi vào bát chè đang bốc khói. Hương thơm thanh tao theo làn hơi nóng lan tỏa, đánh thức mọi giác quan.
Không chỉ có chè, mẹ còn tỉ mỉ róc những khúc mía đỏ mềm, cắt thành từng đoạn vừa ăn rồi xếp vào tô. Trên mặt mía, mẹ rắc một nắm hoa bưởi trắng và đậy kín lại.
Vài tiếng sau, từng thớ mía mọng nước đã ngấm trọn mùi hương tinh khiết của đất trời. Cắn một miếng mía, vị ngọt sắc của đường hòa quyện với hương hoa bưởi nồng nàn, cảm giác như cả mùa xuân đang tan ra nơi đầu lưỡi. Đó là thứ quà quê giản dị mà vô cùng ý nghĩa. Một thứ hương vị mà dù đi khắp năm châu bốn biển, nếm đủ sơn hào hải vị, tôi cũng không thể tìm lại được.
Đúng mười lăm năm sau ngày rời quê, mùa hoa bưởi lại nở. Và cũng vào lúc ấy, mẹ tôi trở bệnh nặng. Tôi vội vã đặt vé máy bay trở về. Sáng sớm hôm đặt chân đến quê nhà, không khí ban mai trong lành khiến tôi bỗng nghẹn ngào. Mùi đất đai, cỏ cây, mùi sương sớm còn đọng trên lá… tất cả quen thuộc đến nao lòng. Và rồi, giữa những mùi hương quen thuộc ấy, tôi lại nhận ra hương hoa bưởi tháng Ba, chỉ một thoáng thôi, hai hàng nước mắt đã lăn dài trên má.
May mắn thay, mẹ tôi qua được cơn bạo bệnh, nhưng sau trận ốm, người bà gầy đi nhiều, tóc bạc thêm. Những buổi chiều tháng Ba sau đó, tôi thường cùng mẹ ra ngồi dưới gốc bưởi cũ. Chúng tôi lặng lẽ nhìn những chùm hoa trắng rung rinh trong nắng, hít thật sâu hương thơm thanh khiết đang lan tỏa khắp khu vườn. Mùi hoa bưởi dường như đang thấm vào từng thớ thịt, từng mạch máu của tôi - như bù đắp cho đứa con xa xứ suốt mười lăm năm trời.
Sau mùa xuân ấy, tôi quyết định không trở lại xứ người nữa. Không phải vì nơi ấy không còn cơ hội cho tôi, chỉ là tôi chợt nhận ra rằng có những thứ mình không thể mang theo trong hành trang, cũng không thể tìm thấy ở bất cứ nơi nào khác trên thế giới: đó là mùi hoa bưởi trong buổi sáng tháng Ba, khi nắng lên vàng ươm như mật; đó là tiếng mẹ gọi con vào ăn cơm; là bóng hoàng hôn rũ vàng trên mái ngói rêu phong; là tiếng quê hương thân thuộc - nơi chôn nhau cắt rốn.
Giờ đây, mỗi khi ngồi dưới gốc bưởi già, nhìn những cánh hoa rụng trắng cả vai áo mẹ, tôi mới hiểu rằng mình đã từng là một kẻ lữ hành mải miết đi tìm những giá trị xa xôi, mà quên mất kho báu ngay trước ngõ nhà mình. Mười lăm năm viễn xứ, tôi cứ ngỡ mình còn thiếu một danh phận, một sự nghiệp, nhưng hóa ra điều tôi thiếu nhất… lại là một bến đỗ cho tâm hồn.
Đôi khi con người ta đi rất xa, để rồi nhận ra điều quý giá nhất lại chính là nơi mình đã từng rời đi. Quê hương, gia đình và những ký ức giản dị - như hương hoa bưởi tháng Ba - luôn là sợi dây âm thầm giữ cho tâm hồn ta một chốn quay về.
Mai Thị Trúc
Mỗi độ đông về, những cơn gió lạnh lại đánh thức ký ức. Tôi nhớ bát chè khoai sọ của ngoại, nhớ mùi khoai hấp thơm phức, nhớ ngọn lửa bập bùng trong bếp và nhớ nhất là tiếng ngoại gọi, rất khẽ mà rất ấm: “Về ăn chè nóng đi con!”...
Có những chuyến đi bắt đầu bằng khát khao khám phá thế giới, nhưng kết thúc lại bằng một cuộc gặp gỡ rất riêng - gặp lại chính mình. Người ta đi thật xa, qua những miền đất lạ, qua những mùa khác nhau của thời tiết và cảm xúc, để rồi chợt nhận ra điều mình tìm kiếm chưa bao giờ ở quá xa.
Cuối năm, giữa guồng quay tổng kết và thưởng Tết, có những người lặng lẽ chạm ngưỡng mệt mỏi. Không phải ai cũng đủ sức đi tiếp. Đôi khi, dừng lại một chút chính là cách tự cứu lấy mình.
Buổi sáng ở phố, cái lạnh chỉ còn khe khẽ như một cái chạm nhẹ. Vài giọt nắng vàng nhạt xiên qua hàng cây đứng tuổi, rơi xuống vạt cỏ non dưới thềm, làm những ngọn mềm khẽ rung lên trong im lặng. Không gian dường như vẫn còn giữ lại chút dư âm của tháng Chạp.
Trong cuộc đời mỗi người, có những nơi chốn ta đi qua và có những nơi chốn ta thuộc về, có những mùa xuân đến rồi đi theo năm tháng, nhưng cũng có những mùa xuân ở lại trong ký ức. Đó là mùa xuân của yêu thương, của chở che, của một người luôn đứng phía sau, dõi theo ta suốt cuộc đời.
Từ khoá
Có những cơn mưa đi qua rất nhanh, chỉ đủ làm ướt một khoảng sân, một mái hiên, rồi bất chợt tạnh. Nhưng cũng có những cơn mưa ở lại trong một mùi đất ẩm, một mái hiên cũ, trong ký ức về một người đã xa.
Có những giây phút lòng ta chùng xuống khi nhớ về một khoảng sân cũ, một mùi hương quen và một câu nói đã từng nghe rất nhiều lần trong ký ức. Có lẽ bởi những gì gắn với người mình thương thường không chỉ nằm ở những điều lớn lao, mà còn ở những khoảnh khắc rất nhỏ đã đi cùng ta qua năm tháng.
Có những mùa trong năm chỉ cần một làn gió, một mùi hương hay một vệt nắng cũng đủ đánh thức trong ta cả một miền ký ức. Với mùa thu, có lẽ đó là sắc vàng - màu của nắng hanh, của đồng lúa chín, của những chiếc lá rời cành và cũng là màu của những tháng ngày đã đi qua nhưng vẫn ở lại trong sâu thẳm tâm hồn mỗi người.
Có những thành phố, người ta yêu bởi vẻ đẹp của nó. Nhưng cũng có những thành phố, người ta thương bởi trong từng con phố, hàng cây, mặt hồ đều có một phần đời mình ở đó. Hà Nội với cô gái tên Nhật Hạ là một thành phố như thế. Một nơi có những điều khiến người ta mệt mỏi, nhưng cũng có những điều rất đỗi dịu dàng khiến ta đi xa rồi vẫn muốn quay về.
Có những thành phố, người ta chỉ cần sống một thời gian là có thể kể vanh vách những con phố, những hàng cây, những món ăn quen thuộc. Nhưng cũng có những thành phố, ta phải đi qua rất nhiều năm tháng, qua những mùa nắng, mùa mưa, qua những cuộc gặp gỡ và chia xa, ta mới dần hiểu vì sao mình thương nơi ấy đến thế. Hà Nội với tôi là một thành phố như vậy.
Có những mùa trăng đi qua từ rất lâu, nhưng mỗi khi nhớ lại, ta vẫn thấy nguyên vẹn một khoảng trời tuổi thơ. Đó có thể là ánh trăng rằm trên mái nhà, là tiếng trống ếch vọng từ đầu ngõ, là chiếc đèn ông sao cha tự làm hay một món quà quê giản dị được mẹ, được bà chắt chiu dành cho con trẻ.
