Có người sợ những ngày mưa dầm, không ai làm gì mình mà trong lòng cũng dâng nỗi buồn vô cớ, chẳng hiểu vì sao lại buồn. Và lúc đó, cô lại nhớ về hương vị của tình thân.
Những ngày mưa dầm dề thật buồn. Ở cái nơi mà một năm chỉ hai mùa nắng, mưa thường là mưa dầm, vắt từ ngày này sang ngày khác, có khi kéo dài tuần này sang tuần khác. Trời cứ treo bộ mặt âm u hoài chẳng chịu nở nụ cười, đến độ nhìn trời hoài đầu đâm ra rưng rức nhức. Có người sợ những ngày mưa dầm, không ai làm gì mình mà trong lòng cũng dâng nỗi buồn vô cớ, chẳng hiểu vì sao lại buồn. Và lúc đó, cô lại nhớ về hương vị của tình thân.
Mưa dầm thành ra nước ngập mênh mông, từ vườn, ra ao, tới ruộng. Một màu đùng đục, trăng trắng. Thấy thương cánh đồng vừa gieo sạ nửa tháng trước, giờ ngập tràn vầy thì đành chịu mất trắng, khi nào nước rút, sạ lại. Nông dân luôn luôn khổ vậy, trời hạn cũng khổ mà trời mưa dầm cũng khổ. Mấy nhà gần mương cái hay gần suối thì càng khổ hơn, mưa dầm là hồ xả lũ, nước lụt về ngập tới hiên nhà, đành cố thủ trong nhà chẳng đi đâu được.
Hồi nhỏ, những ngày mưa dầm là một nỗi ám ảnh. Nhà nấu bếp củi mà chẳng có chái bếp để trữ củi khô, đống củi để ngoài trời, che tạm bằng cái bạt ghép từ mớ bao cũ. Mưa dầm dề vầy thì nước thấm qua lớp bao mỏng manh, khiến củi ẩm ướt. Không có nắng, củi chẳng thể phơi ráo được, thành ra khi nấu khói đặc và cay xè. Có những thanh củi ướt, khi nấu cứ xì nước xèo xèo, khói phun ra thành cuộn trắng, đặc quánh đến độ tưởng chừng nắm được trong lòng bàn tay. Ám ảnh nhất là lúc chụm bếp, củi ướt khó bén lửa, cứ phải lấy bịch nilon đốt để mồi lửa. Nilon cháy nhanh, thành ra mấy lần bị bỏng tay, tới giờ vẫn còn một vết sẹo to đùng nơi ngón trỏ của bàn tay phải.
Củi ẩm, khói cay, lửa cháy chẳng đượm, chật vật lắm mới nấu xong bữa cơm. Nhiều bữa cơm còn bị khê, vần đi vần lại vẫn khê nồng mùi khói. Ba ăn cằn nhằn nấu có bữa cơm cũng không nên nết, chỉ biết cúi gằm mặt không dám giải thích gì. Thành ra những ngày mưa dầm là những ngày ám ảnh nhất.
Nhưng, mưa dầm cũng là ngày mà má sẽ ở nhà nhiều hơn. Má sẽ bày làm món này món kia cho lũ con ăn đỡ thèm. Trong gian bếp nhỏ, má cần mẫn ngồi đổ bánh xèo. Phải ngâm gạo qua đêm rồi dùng cối xay thành bột, giã thêm ít nghệ tươi cho màu bánh vàng đẹp mắt. Vịt nhà nuôi nên lúc nào cũng có sẵn, chịu khó làm, bằm thiệt nhuyễn cả xương, ướp gia vị cho thơm. Vậy là có đầy đủ nguyên liệu để đổ bánh rồi. Mưa lạnh mà ngửi hơi bánh xèo nóng, thơm phức mùi mỡ, mùi hành lá, thịt vịt thì còn gì ngon bằng. Mấy chị em háo hức, hau háu chờ đợi má đổ xong mâm bánh xèo để được ăn bữa ngon lành. Ngồi chờ mà đứa nào đứa nấy nuốt nước miếng ừng ực. Má cười hiền: chờ xíu đổ xong rồi ăn, làm như chết thèm vậy mấy đứa.
Rồi cái giây phút chờ đợi cũng tới, mâm bánh xèo được dọn ra giữa nhà. Thêm dĩa rau quế, rau ngò, đọt chùm ruột, cải đắng ngoài vườn. Thêm chén nước mắm ớt cay xè vừa ăn vừa hít hà. Lũ con ngấu nghiến ăn như thể chưa từng được ăn bao giờ. Má vẫn ngồi cười hiền nhìn lũ con ăn ngon lành. Hỏi chớ sao má không ăn, má nói nghỉ mệt xíu mới ăn được, mấy đứa ăn trước đi cho đã thèm. Rồi đợi tới khi đàn con đã no nê, má mới vét mấy cái bánh xèo còn lại trên mâm, từ tốn ăn, vừa ăn vừa cười hạnh phúc nghe lũ con khen bánh xèo ngon quá xá trời đất.
Mà thiệt, bánh xèo của má là ngon số dách chẳng nơi nào ngon bằng. Sau này lớn lên, đi đây đi đó nhiều nơi, cũng ăn thử bánh xèo nhiều quán khác nhau nhưng chẳng nơi đâu có được hương vị đặc trưng như bánh xèo má đổ. Có lẽ những chiếc bánh của má thấm đượm thứ hương vị tình yêu thương nên nó thơm thứ mùi đặc biệt, lưu giữ hoài trong ký ức chẳng mùi hương nào thay thế được. Bởi vậy mỗi lần mưa dầm, ngồi nhìn màn mưa mỏng đều đều giăng khắp chốn, nghe hơi lạnh thấm vào da buốt giá, bỗng lại thèm được ngửi mùi bánh xèo nóng, được quây quần thèm thuồng chờ má đổ xong mâm bánh, rồi được giành nhau ăn, liếm láp mấy ngón tay bóng mỡ.
Chiều nay, mưa dầm dề hoài chẳng dứt. Má ơi, con nhớ má!
Ngân Kim
Có người lập nghiệp xa quê cả nghìn cây số. Những khi nhớ mẹ, có muốn về thăm cũng không thể dễ dàng chạy ù về ngay được. Chỉ dịp nghỉ hè hay lễ Tết, đôi khi là trong một chuyến công tác, người con ấy mới có thể tranh thủ về với mẹ. Những ngày hiếm hoi đó, đêm đến, chỉ cần được nằm bên mẹ thôi, lòng con đã dạt dào niềm hạnh phúc!
Có một người con vẫn nhớ mỗi lần mẹ cất tiếng ru con, ru cháu: "Gió mùa thu mẹ ru con ngủ, năm canh chày thức trọn vừa năm. Hỡi chàng là chàng ơi, hỡi người là người ơi"… Ấy vậy mà đâu chỉ ru mỗi mùa thu. Mẹ ru con cả bốn mùa, mẹ ru con, ru cháu trọn một đời của mẹ.
Có một người luôn mặc định không gì ngon bằng cơm mẹ nấu - bữa cơm thời bao cấp khó khăn đạm bạc nhưng chan chứa tình yêu thương, san sẻ.
Trời khuya, sao đêm đang nhấp nháy trên tầng không cao tít, vậy mà thoáng chốc đã bị mây đen kéo đến giăng phủ. Có người vừa lên giường kéo chăn nằm thiêm thiếp, bỗng bị đánh thức bởi tiếng gió lùa rin rít qua khe cửa. Âm thanh những chiếc lá khô chạy lạo xạo trên mảnh sân xi măng trước nhà, tiếng rì rào của hàng cây vặn mình trước ngõ khuấy động không gian vắng lặng. Trong đêm mưa ấy, cô nhớ tới mẹ của mình.
Khẽ khàng nhìn mớ quả vàng óng trên chiếc mâm nhựa, lòng cô sực nhở đến câu đồng dao mà lũ trẻ trong xóm đứa nào cũng thuộc và hay hát nghêu ngao: Ăn chay mà không niệm Phật / Hễ thấy chay chín lật đật ra vườn.
Có những cơn mưa đi qua rất nhanh, chỉ đủ làm ướt một khoảng sân, một mái hiên, rồi bất chợt tạnh. Nhưng cũng có những cơn mưa ở lại trong một mùi đất ẩm, một mái hiên cũ, trong ký ức về một người đã xa.
Có những giây phút lòng ta chùng xuống khi nhớ về một khoảng sân cũ, một mùi hương quen và một câu nói đã từng nghe rất nhiều lần trong ký ức. Có lẽ bởi những gì gắn với người mình thương thường không chỉ nằm ở những điều lớn lao, mà còn ở những khoảnh khắc rất nhỏ đã đi cùng ta qua năm tháng.
Có những mùa trong năm chỉ cần một làn gió, một mùi hương hay một vệt nắng cũng đủ đánh thức trong ta cả một miền ký ức. Với mùa thu, có lẽ đó là sắc vàng - màu của nắng hanh, của đồng lúa chín, của những chiếc lá rời cành và cũng là màu của những tháng ngày đã đi qua nhưng vẫn ở lại trong sâu thẳm tâm hồn mỗi người.
Có những thành phố, người ta yêu bởi vẻ đẹp của nó. Nhưng cũng có những thành phố, người ta thương bởi trong từng con phố, hàng cây, mặt hồ đều có một phần đời mình ở đó. Hà Nội với cô gái tên Nhật Hạ là một thành phố như thế. Một nơi có những điều khiến người ta mệt mỏi, nhưng cũng có những điều rất đỗi dịu dàng khiến ta đi xa rồi vẫn muốn quay về.
Có những thành phố, người ta chỉ cần sống một thời gian là có thể kể vanh vách những con phố, những hàng cây, những món ăn quen thuộc. Nhưng cũng có những thành phố, ta phải đi qua rất nhiều năm tháng, qua những mùa nắng, mùa mưa, qua những cuộc gặp gỡ và chia xa, ta mới dần hiểu vì sao mình thương nơi ấy đến thế. Hà Nội với tôi là một thành phố như vậy.
Có những mùa trăng đi qua từ rất lâu, nhưng mỗi khi nhớ lại, ta vẫn thấy nguyên vẹn một khoảng trời tuổi thơ. Đó có thể là ánh trăng rằm trên mái nhà, là tiếng trống ếch vọng từ đầu ngõ, là chiếc đèn ông sao cha tự làm hay một món quà quê giản dị được mẹ, được bà chắt chiu dành cho con trẻ.
