Có những mùa trong đời không chỉ đi qua bằng thời tiết mà đi qua bằng một sự thay đổi rất sâu bên trong mỗi người. Đó là khi ta rời khỏi một vùng ký ức quen thuộc, để bước vào một vùng đất mới - nơi mọi thứ đều lạ, và chính mình cũng trở nên khác đi. Có người đã có một mùa như thế - Mùa Tagalau đầu tiên trên đất Chăm.
Ngày rời Hà Nội, bằng lăng nở tím cả một khoảng trời. Màu tím của mùa hè - của những năm tháng học trò, của tiếng ve gọi ký ức trở về. Tôi rời đi khi mùa còn đang rực rỡ nhất, mang theo trong lòng những điều chưa kịp gọi tên: một chút luyến tiếc, một chút chênh chao của tuổi trẻ vừa bước qua ngưỡng cửa quen thuộc.
Tôi từng nghĩ, bằng lăng chỉ có một mùa - mùa nở. Nhưng rồi, tôi nhận ra trước khi hoa bung sắc, là những tháng ngày cây trơ cành, rụng lá. Những chiếc lá đỏ nâu rơi xuống, những cành khẳng khiu im lặng trong gió. Và phải đi qua mùa rũ bỏ ấy mới có một mùa hoa trọn vẹn.
Có lẽ con người cũng vậy. Tôi gặp lại một người bạn cũ vào buổi chiều cuối cùng trước khi rời Hà Nội. Chúng tôi ngồi bên ly café trong một quán nhỏ quen thuộc. Bạn tôi không nói nhiều, chỉ hỏi một câu rất nhẹ rằng tôi có sợ không, khi phải bắt đầu lại ở một nơi hoàn toàn xa lạ. Tôi đã im lặng. Vì lúc đó, tôi không biết câu trả lời là gì.
Chúng tôi tạm biệt nhau khi hoàng hôn buông xuống. Những cánh bằng lăng rơi rất khẽ. Không ai nói lời tạm biệt, nhưng cả hai đều hiểu - mỗi người rồi sẽ đi về một hướng khác của cuộc đời.
Và rồi, tôi đến miền duyên hải. Đến với xứ cát, với nắng gió, với biển và một mùa hoa tím. Tagalau là cách người Chăm gọi tên của bằng lăng.
Lần đầu tiên tôi nhìn thấy Tagalau nở bên sườn núi, tôi đã đứng rất lâu. Vẫn là sắc tím quen thuộc, nhưng không còn là vẻ mềm mại của phố thị. Ở đây, hoa mang một sức sống khác - mạnh mẽ, bền bỉ, bám vào đá, vào gió, vào cái khắc nghiệt của thiên nhiên mà vươn lên.
Đúng vào dịp lễ Kate Festival, tiếng trống, tiếng cồng vang lên giữa không gian núi rừng và biển cả. Người Chăm đón mùa bằng tất cả niềm tin và sự thành kính. Tôi đứng giữa không khí ấy, chợt nhận ra mình đang ở rất xa Hà Nội, nhưng lại rất gần với một điều gì đó sâu hơn - cảm giác thuộc về.
Tôi lại nhớ đến câu hỏi của người bạn cũ. “Có sợ không… khi bắt đầu lại?”. Có nhưng có lẽ, điều đáng sợ hơn là không dám bắt đầu. Mùa Tagalau đầu tiên đã dạy tôi một điều rất giản dị: Không phải cứ rời đi là mất mát. Đôi khi, đó là cách để ta lớn lên. Giống như cây bằng lăng phải rụng lá, phải trơ cành, phải đi qua những tháng ngày tưởng chừng khô cằn nhất mới có thể nở ra một mùa hoa khác - ở một vùng đất khác.
Tôi vẫn mang theo Hà Nội trong mình. Vẫn nhớ màu tím bằng lăng của những năm tháng cũ. Nhưng tôi không còn đứng lại ở đó nữa. Vì ở nơi này, Tagalau đang nở. Và tôi - cũng đang học nở hoa theo một cách rất khác của riêng mình.
Tuổi trẻ có thể sẽ đi qua với những điều còn dang dở. Nhưng nếu đủ can đảm bước tiếp, mỗi chúng ta đều sẽ tìm thấy một “mùa hoa” khác - có thể không giống những gì ta từng biết, nhưng đủ để ta hiểu rằng: mình đã trưởng thành.
Thảo
Tháng Ba này tôi về quê muộn. Tết năm nay vì công việc nên tôi không về được. Đã rất lâu rồi tôi mới có dịp trở lại. Căn nhà nhỏ của gia đình vẫn nằm bên dòng sông quen thuộc. Con sông ấy quanh năm nước trong vắt, hiền hòa như thuở nào.
Có những điều rất nhỏ thôi, nhưng lại đủ để níu giữ một thành phố trong ký ức của mỗi người. Với tôi, Hà Nội không chỉ được nhớ bằng những con phố đông đúc hay những mùa hoa rực rỡ, mà còn bởi những mùi hương rất khẽ - thứ hương chỉ cần thoảng qua cũng đủ làm lòng người dịu lại. Và trong tất cả, có một người nhớ nhất… là hương Dẻ trước hiên nhà.
Có những hương vị không chỉ đơn thuần là món ăn, mà còn là ký ức, là quê nhà, là một phần tuổi thơ không thể gọi tên. Trong dòng chảy vội vã của cuộc sống, đôi khi chỉ cần một mùi hương thoảng qua cũng đủ đánh thức cả một miền thương nhớ. Và với một người con xa quê, ký ức ấy có thể bắt đầu từ một món bánh rất đỗi giản dị - bánh trứng kiến.
Giàn sử quân tử bên một mái hiên quê có thể chỉ là một hình ảnh nhỏ bé trong rất nhiều ký ức đời người. Nhưng đôi khi, chính những điều nhỏ bé ấy lại là nơi thời gian chọn để ở lại.
Có những cơn mưa đi qua rất nhanh, chỉ đủ làm ướt một khoảng sân, một mái hiên, rồi bất chợt tạnh. Nhưng cũng có những cơn mưa ở lại trong một mùi đất ẩm, một mái hiên cũ, trong ký ức về một người đã xa.
Có những giây phút lòng ta chùng xuống khi nhớ về một khoảng sân cũ, một mùi hương quen và một câu nói đã từng nghe rất nhiều lần trong ký ức. Có lẽ bởi những gì gắn với người mình thương thường không chỉ nằm ở những điều lớn lao, mà còn ở những khoảnh khắc rất nhỏ đã đi cùng ta qua năm tháng.
Có những mùa trong năm chỉ cần một làn gió, một mùi hương hay một vệt nắng cũng đủ đánh thức trong ta cả một miền ký ức. Với mùa thu, có lẽ đó là sắc vàng - màu của nắng hanh, của đồng lúa chín, của những chiếc lá rời cành và cũng là màu của những tháng ngày đã đi qua nhưng vẫn ở lại trong sâu thẳm tâm hồn mỗi người.
Có những thành phố, người ta yêu bởi vẻ đẹp của nó. Nhưng cũng có những thành phố, người ta thương bởi trong từng con phố, hàng cây, mặt hồ đều có một phần đời mình ở đó. Hà Nội với cô gái tên Nhật Hạ là một thành phố như thế. Một nơi có những điều khiến người ta mệt mỏi, nhưng cũng có những điều rất đỗi dịu dàng khiến ta đi xa rồi vẫn muốn quay về.
Có những thành phố, người ta chỉ cần sống một thời gian là có thể kể vanh vách những con phố, những hàng cây, những món ăn quen thuộc. Nhưng cũng có những thành phố, ta phải đi qua rất nhiều năm tháng, qua những mùa nắng, mùa mưa, qua những cuộc gặp gỡ và chia xa, ta mới dần hiểu vì sao mình thương nơi ấy đến thế. Hà Nội với tôi là một thành phố như vậy.
Có những mùa trăng đi qua từ rất lâu, nhưng mỗi khi nhớ lại, ta vẫn thấy nguyên vẹn một khoảng trời tuổi thơ. Đó có thể là ánh trăng rằm trên mái nhà, là tiếng trống ếch vọng từ đầu ngõ, là chiếc đèn ông sao cha tự làm hay một món quà quê giản dị được mẹ, được bà chắt chiu dành cho con trẻ.
