Có những mùa trong đời không chỉ đi qua bằng thời tiết mà đi qua bằng một sự thay đổi rất sâu bên trong mỗi người. Đó là khi ta rời khỏi một vùng ký ức quen thuộc, để bước vào một vùng đất mới - nơi mọi thứ đều lạ, và chính mình cũng trở nên khác đi. Có người đã có một mùa như thế - Mùa Tagalau đầu tiên trên đất Chăm.
Ngày rời Hà Nội, bằng lăng nở tím cả một khoảng trời. Màu tím của mùa hè - của những năm tháng học trò, của tiếng ve gọi ký ức trở về. Tôi rời đi khi mùa còn đang rực rỡ nhất, mang theo trong lòng những điều chưa kịp gọi tên: một chút luyến tiếc, một chút chênh chao của tuổi trẻ vừa bước qua ngưỡng cửa quen thuộc.
Tôi từng nghĩ, bằng lăng chỉ có một mùa - mùa nở. Nhưng rồi, tôi nhận ra trước khi hoa bung sắc, là những tháng ngày cây trơ cành, rụng lá. Những chiếc lá đỏ nâu rơi xuống, những cành khẳng khiu im lặng trong gió. Và phải đi qua mùa rũ bỏ ấy mới có một mùa hoa trọn vẹn.
Có lẽ con người cũng vậy. Tôi gặp lại một người bạn cũ vào buổi chiều cuối cùng trước khi rời Hà Nội. Chúng tôi ngồi bên ly café trong một quán nhỏ quen thuộc. Bạn tôi không nói nhiều, chỉ hỏi một câu rất nhẹ rằng tôi có sợ không, khi phải bắt đầu lại ở một nơi hoàn toàn xa lạ. Tôi đã im lặng. Vì lúc đó, tôi không biết câu trả lời là gì.
Chúng tôi tạm biệt nhau khi hoàng hôn buông xuống. Những cánh bằng lăng rơi rất khẽ. Không ai nói lời tạm biệt, nhưng cả hai đều hiểu - mỗi người rồi sẽ đi về một hướng khác của cuộc đời.
Và rồi, tôi đến miền duyên hải. Đến với xứ cát, với nắng gió, với biển và một mùa hoa tím. Tagalau là cách người Chăm gọi tên của bằng lăng.
Lần đầu tiên tôi nhìn thấy Tagalau nở bên sườn núi, tôi đã đứng rất lâu. Vẫn là sắc tím quen thuộc, nhưng không còn là vẻ mềm mại của phố thị. Ở đây, hoa mang một sức sống khác - mạnh mẽ, bền bỉ, bám vào đá, vào gió, vào cái khắc nghiệt của thiên nhiên mà vươn lên.
Đúng vào dịp lễ Kate Festival, tiếng trống, tiếng cồng vang lên giữa không gian núi rừng và biển cả. Người Chăm đón mùa bằng tất cả niềm tin và sự thành kính. Tôi đứng giữa không khí ấy, chợt nhận ra mình đang ở rất xa Hà Nội, nhưng lại rất gần với một điều gì đó sâu hơn - cảm giác thuộc về.
Tôi lại nhớ đến câu hỏi của người bạn cũ. “Có sợ không… khi bắt đầu lại?”. Có nhưng có lẽ, điều đáng sợ hơn là không dám bắt đầu. Mùa Tagalau đầu tiên đã dạy tôi một điều rất giản dị: Không phải cứ rời đi là mất mát. Đôi khi, đó là cách để ta lớn lên. Giống như cây bằng lăng phải rụng lá, phải trơ cành, phải đi qua những tháng ngày tưởng chừng khô cằn nhất mới có thể nở ra một mùa hoa khác - ở một vùng đất khác.
Tôi vẫn mang theo Hà Nội trong mình. Vẫn nhớ màu tím bằng lăng của những năm tháng cũ. Nhưng tôi không còn đứng lại ở đó nữa. Vì ở nơi này, Tagalau đang nở. Và tôi - cũng đang học nở hoa theo một cách rất khác của riêng mình.
Tuổi trẻ có thể sẽ đi qua với những điều còn dang dở. Nhưng nếu đủ can đảm bước tiếp, mỗi chúng ta đều sẽ tìm thấy một “mùa hoa” khác - có thể không giống những gì ta từng biết, nhưng đủ để ta hiểu rằng: mình đã trưởng thành.
Thảo
Tháng Ba này tôi về quê muộn. Tết năm nay vì công việc nên tôi không về được. Đã rất lâu rồi tôi mới có dịp trở lại. Căn nhà nhỏ của gia đình vẫn nằm bên dòng sông quen thuộc. Con sông ấy quanh năm nước trong vắt, hiền hòa như thuở nào.
Có những điều rất nhỏ thôi, nhưng lại đủ để níu giữ một thành phố trong ký ức của mỗi người. Với tôi, Hà Nội không chỉ được nhớ bằng những con phố đông đúc hay những mùa hoa rực rỡ, mà còn bởi những mùi hương rất khẽ - thứ hương chỉ cần thoảng qua cũng đủ làm lòng người dịu lại. Và trong tất cả, có một người nhớ nhất… là hương Dẻ trước hiên nhà.
Có những hương vị không chỉ đơn thuần là món ăn, mà còn là ký ức, là quê nhà, là một phần tuổi thơ không thể gọi tên. Trong dòng chảy vội vã của cuộc sống, đôi khi chỉ cần một mùi hương thoảng qua cũng đủ đánh thức cả một miền thương nhớ. Và với một người con xa quê, ký ức ấy có thể bắt đầu từ một món bánh rất đỗi giản dị - bánh trứng kiến.
Giàn sử quân tử bên một mái hiên quê có thể chỉ là một hình ảnh nhỏ bé trong rất nhiều ký ức đời người. Nhưng đôi khi, chính những điều nhỏ bé ấy lại là nơi thời gian chọn để ở lại.
Có những vùng đất, ta chẳng sinh ra ở đó, cũng không sống ở đó đủ lâu để gọi là quê hương. Vậy mà mỗi khi một mùi hương quen thuộc thoảng qua, lòng lại bất chợt hướng về. Với Hà Nội, có người nhớ những con phố cổ, có người thương cái se lạnh của mùa thu. Còn với Trang Lê, nỗi nhớ bắt đầu từ hương hoa sữa. Một mùi hương có thể khiến người ta yêu một thành phố đến thế nào?
Có lẽ, người ta thương Hà Nội nhất là vào những ngày mùa thu đang chín. Không ồn ào, không phô trương, mùa thu len lỏi vào lòng người bằng những điều rất đỗi bình dị. Một làn sương mỏng trên mặt hồ, một vệt nắng nghiêng qua mái phố, một mùi hương bất chợt thoảng trong gió… Tất cả hòa vào nhịp sống thường ngày, khiến người ta dù đang vội vã cũng muốn chậm lại đôi chút, để cảm nhận và để thương.
Có những mùa thu không bắt đầu bằng sắc vàng của lá hay những cơn gió heo may tràn qua phố. Đôi khi, mùa thu chỉ khẽ chạm vào lòng người qua một vạt cỏ may bên đường, qua những bông hoa nhỏ bé vẫn bền bỉ đón nắng, chờ mưa và âm thầm nở giữa đất trời.
Hà Nội những ngày này đang vào thu, nồng nàn trong hương hoa sữa, dịu dàng với những bông ngọc lan và man mác trong từng chiếc lá đang đổi màu.
Có những cuộc chia xa, ban đầu người ta còn đếm từng ngày, từng tháng, rồi từng mùa đi qua. Đến một lúc nào đó, ngay cả thời điểm bắt đầu xa nhau cũng trở nên mơ hồ. Chỉ biết đã lâu lắm rồi, lâu đến nỗi những điều từng tưởng không thể quên nay cũng nhạt dần như dấu chân trên bãi cát sau một đêm thủy triều lên rồi xuống. Vậy mà đôi khi, giữa một buổi chiều rất đỗi bình thường, lòng bỗng nghe xao xác.
Có những nơi chốn tưởng chừng bình dị, vậy mà khi đi xa, ta mới nhận ra nơi ấy đã cất giữ cả một miền thương nhớ. Một mái nhà xưa, hàng tre trước ngõ, hay chiếc giếng cũ nơi bao người từng gặp gỡ, chuyện trò… Tất cả có thể đã lùi xa theo năm tháng, nhưng chỉ cần một lần nhớ lại, những hình ảnh thân thương ấy lại hiện về nguyên vẹn.
