Ngôi nhà cụ cử Sắc tràn ngập không khí ấm áp khi tiếp đón hai vị khách quý là Thượng thư Đào Tấn và ông Lê Văn. Trong cuộc đối thoại tư tưởng sâu sắc bên chén rượu nhạt, các vị khách đã bày tỏ sự kính trọng đặc biệt đối với bà cử Sắc. Bà chính là hình ảnh tiêu biểu của người mẹ xứ Nghệ tần tảo, đức hạnh, sẵn sàng hy sinh cả cuộc đời để vun đắp cho sự nghiệp học hành của chồng, con.
Trong cuộc trò chuyện giữa Phan Bội Châu và Nguyễn Sinh Sắc, hai bậc trí giả đã cùng tôn vinh nhân cách của Đào Tấn – vị quan đại thần và nghệ sĩ tuồng lỗi lạc. Họ thống nhất rằng giá trị thực sự của Đào Tấn không nằm ở phẩm hàm, chức tước mà ở khí tiết kẻ sĩ. Qua nghệ thuật tuồng, ông đã khéo léo gửi gắm nỗi đau mất nước, dùng tiếng nói trung nghĩa để phê phán gian thần và thức tỉnh lòng người.
Phần này khắc họa quá trình khổ luyện của cụ Nguyễn Sinh Sắc tại nhà thầy Tú Hoàng Xuân Đường, nổi bật ở tinh thần hiếu học, cần cù lao động, sống nhân hậu, qua đó hun đúc nền tảng đạo đức vững bền cho thế hệ sau.
Lớp học của cụ Sắc là biểu tượng tình người, nơi cậu bé khuyết tật Rèn được đón nhận bình đẳng. Nguyễn Sinh Côn trực tiếp kèm cặp, gieo mầm sẻ chia, nhân ái – nền tảng tư tưởng vị nhân sinh sau này.
Trong bài giảng về hiền tài, cụ cử Sắc khẳng định tài năng không do trời ban mà đúc kết từ nòi giống và sự khổ luyện "trí học - chí hành". Qua gương sáng của các bậc tiền nhân, thầy truyền dạy tám chữ vàng: Nhân, Hiếu, Trung, Nghĩa, Đức, Lễ, Trí, Tín. Đây chính là kim chỉ nam giúp học trò rèn luyện khí tiết kẻ sĩ và ý thức trách nhiệm với vận mệnh dân tộc.
Trong dòng hồi tưởng của cụ Sắc, hình ảnh bà Hoàng Thị Loan hiện lên đầy xúc động với bài học khai tâm về chữ "Hiếu". Chỉ bằng những nét chữ viết từ than củi trên nền nhà với dòng "Nhị thập tứ hiếu", bà đã kiên nhẫn giảng giải rằng hiếu không chỉ là chữ nghĩa mà là đạo lý thờ kính, phụng dưỡng cha mẹ. Bài học mộc mạc ấy chính là nền móng đầu tiên hình thành nên nhân cách cao đẹp của cậu bé Côn.
Hải Hà tình cờ gặp chú Khánh – đồng đội cũ của cha cô. Để nuôi ba con ăn học sau khi vợ mất, chú phải khai gian tuổi sang Hàn Quốc lao động. Mảnh đời và sự hy sinh kiên cường của chú Khánh giúp Hải Hà thấm thía sâu sắc hơn những đắng cay, nhọc nhằn mà người lao động xa xứ đang âm thầm gánh vác.
Bữa cơm Tết của công nhân Việt bị Bách cản trở, Sơn nổi giận suýt đánh nhau nhưng mọi người kịp can vì sợ trục xuất. Hải Hà và Tâm sau đó tranh cãi gay gắt về sự cam chịu trước bất công công xưởng. Cuộc va chạm lột tả giằng xé giữa áp lực kiếm tiền và khát vọng giữ gìn phẩm giá nơi xứ người.
Tâm gặp lại Sơn tại công viên – nơi lao động nước ngoài thường tụ họp để nguôi nỗi nhớ quê. Qua Sơn, Tâm biết Yến đã chuyển đi làm ở nơi xa. Cuộc gặp gỡ ngắn ngủi không chỉ khắc họa sự đùm bọc, sẻ chia giữa những người đồng hương xa xứ mà còn hé mở những rung động cảm xúc đặc biệt giữa Sơn và Tâm.
Thị sống khép kín, làm việc vất vả trong nhà máy và gánh chịu sự miệt thị, phân biệt từ Hải Hà. Trong khi đó, Hải Hà trải qua va chạm quan điểm lịch sử khi tiếp xúc với những người Hàn từng tham chiến tại Việt Nam. Cuộc trò chuyện này thức tỉnh lòng tự hào dân tộc trong Hải Hà, thôi thúc cô quyết tâm học tiếng Hàn để tự tin bảo vệ quan điểm của mình.
Tâm và Nam sang Hàn Quốc, làm việc tại một xưởng sợi và ở khu nhà công nhân. Chưa thạo tiếng lẫn nghề, cả hai phải làm công việc cọ rửa, dọn dẹp nặng nhọc giữa giá lạnh dưới sự quát mắng của chị tổ trưởng, bắt đầu những ngày mưu sinh đầy nhọc nhằn nơi xứ người.
Xuất bản năm 2005, tiểu thuyết "Đất người" của nhà văn Kim Uyên tái hiện chân thực hành trình mưu sinh đầy nhọc nhằn của người lao động Việt Nam tại Hàn Quốc. Qua những va vấp, phận đời trôi dạt và các mối quan hệ nơi xứ người, tác phẩm khắc họa sâu sắc nỗi hoài niệm quê hương, tình đồng hương ấm áp cùng khát vọng vươn lên tìm kiếm một tương lai tươi sáng hơn.
