Mùa thu có một cách đến rất riêng. Không ồn ào, không vội vã, chỉ là những sợi nắng hanh hao rơi xuống phố, len qua những hàng cây và khẽ chạm vào lòng người. Có những ngày, có người bước giữa phố mà bắt gặp những chùm bằng lăng mang sắc tím còn sót lại, thấy những vệt nắng mỏng manh nằm trên tán lá, rồi bất chợt có cảm giác mùa thu đang gom nhặt tất cả những gì dịu dàng nhất của đất trời để trải xuống những con đường.
Có một thời gian, tôi từng nghĩ mình ngửi thấy hương mùa thu đang chín trên những tán cây. Một thứ hương dịu nhẹ, vừa khiến người ta bâng khuâng kiếm tìm, vừa khiến lòng nôn nao một cách khó gọi tên. Rồi tôi nhận ra đó là hương thơm thanh khiết của những chùm muồng hoàng yến đang buông xuống giữa tầng lá xanh. Từ xa nhìn lại, những hàng cây ấy giống như những chiếc đèn vàng khổng lồ, lặng lẽ thắp sáng cả một đoạn đường. Có lẽ, những mầm non của mùa thu như bằng lăng, muồng hoàng yến đã khiến mùa thu trở nên mềm mại hơn, dịu dàng hơn, không còn cái rực rỡ có phần gay gắt của những mùa hoa trước đó.
Nhưng mùa thu trong tôi không chỉ có phố phường và những hàng cây. Mỗi khi gió chạm qua vai, ký ức lại đưa tôi trở về quê nhà, nơi có biển, có những con thuyền nhỏ và những mùa mưu sinh gắn với sóng nước.
Mùa hè chuyển sang thu ở quê tôi thường là những ngày biển êm. Nắng có khi rát bỏng, gió mang theo vị mặn của đại dương, nhưng ngoài khơi là những con thuyền vẫn nối nhau ra biển. Trên mỗi con thuyền ấy không chỉ có lưới, có cá tôm và những chuyến mưu sinh. Tôi luôn nghĩ rằng, mỗi chuyến ra khơi còn mang theo rất nhiều hy vọng. Người ta gửi ước mơ của mình vào những mạn thuyền, rồi kiên nhẫn chờ đợi để những hạt mầm hy vọng ấy lớn lên theo từng mẻ lưới đầy, từng khoang thuyền ăm ắp cá tôm. Tuổi thơ của tôi đã lớn lên bên những mùa biển như thế.
Tôi nhớ những ngày ba không đi biển. Trên bãi cát vàng được ánh trăng phủ lên một màu dịu nhẹ, ba thường ngồi lặng im nhìn ra phía biển. Bờ vai ba ngày ấy còn rộng, dáng người còn khỏe, nhưng những ước mơ của ba chưa bao giờ chỉ dành cho riêng mình. Trong những ước mơ ấy luôn có hình bóng của gia đình.
Năm tháng đi qua. Ba vẫn ngồi ở đó, nhưng dáng ba dường như nhỏ lại theo thời gian. Chiếc bóng trên cát mỗi mùa thu một gầy guộc hơn, còn mái tóc chẳng cần ánh trăng cũng đã chuyển dần từ màu đen sang màu trắng bạc.
Có một lần, tôi đi phía sau ba khi ba kéo những đoạn dây thừng của chiếc thuyền đánh cá nhỏ vào bờ. Tôi bước trên những dấu chân in trên cát của ba và hỏi ba rằng điều gì khiến mọi người hạnh phúc nhất. Ba trả lời rất tự nhiên rằng, đó là khi con cảm thấy niềm vui trong những điều giản dị nhất của đời thường. Khi ấy, tôi chưa hiểu hết câu nói đó. Sau này, khi đã đi qua thêm nhiều mùa thu của cuộc đời, tôi mới nhận ra ba nói đúng.
Ba cũng có những ước mơ, nhưng đó không phải những ước mơ làm thay đổi thế giới hay những điều thật lớn lao. Ước mơ của ba chỉ là một bữa cơm có tiếng cười của cả nhà, là những chuyến biển bình an trở về với cá tôm đầy khoang, là con cái mau lớn, là người vợ bên cạnh mình đừng đau ốm nữa. Những điều tưởng như nhỏ bé ấy đã trở thành cả một bầu trời hạnh phúc của ba.
Có lẽ, với mỗi người, hạnh phúc cũng có một cách gọi tên khác nhau. Có người tìm thấy nó trong những thành tựu lớn lao, có người tìm thấy trên những hành trình dài, nhưng cũng có người chỉ cần một mái nhà bình yên, một bữa cơm đủ đầy, một người thân khỏe mạnh và những ngày tháng trôi qua không quá nhiều giông bão. Những điều giản dị, suy cho cùng, lại chính là những điều nuôi dưỡng con người bền bỉ nhất.
Từ ký ức về quê nhà, đôi khi giữa phố thị đông đúc, tôi vẫn có cảm giác mình nghe thấy vị mặn của biển trong gió. Chỉ khác rằng, gió ở nơi tôi đang sống mang theo nhiều âm thanh hơn, nhiều tầng phố hơn, nhiều nhịp sống hối hả hơn. Những con đường đầy xe cộ, những tòa nhà nối tiếp nhau, những hàng cây được trồng ngay ngắn giữa đô thị... tất cả tạo nên một mùa thu rất khác.
Mùa thu của phố thị không mênh mang như những cánh diều trên triền đê, không trải dài đến tận chân trời như cánh đồng lúa quê nhà. Mùa thu nơi thành phố có phần chật chội, nhưng bên trong sự chật chội ấy lại cuồn cuộn một mạch sống. Người ta đi nhanh hơn, làm việc nhiều hơn, mang theo những khát vọng riêng và dường như hiếm khi có thời gian để dừng lại thật lâu.
Tôi đã từng nghĩ mùa thu ở thành phố không thể nào đẹp bằng mùa thu quê nhà. Nhưng rồi tôi nhận ra, mùa thu ở mỗi nơi đều có một vẻ đẹp riêng. Cũng như mỗi người có một miền ký ức riêng để nâng niu. Tôi tập yêu mùa thu của nơi mình đang sống. Yêu những hàng cây được vun trồng giữa phố, yêu những khoảng xanh vẫn cố gắng tồn tại giữa những công trình đang từng ngày thay đổi, yêu những vệt nắng nằm trên mặt đường và cả những con người đang miệt mài đi qua mùa thu với những ước mơ của riêng mình. Bởi có lẽ, mùa thu không chỉ nằm trong cảnh vật. Mùa thu còn nằm trong cách chúng ta nhìn cuộc sống.
Và điều đẹp nhất mà mỗi mùa thu mang đến không phải là những sắc màu ngoài kia, mà có thể là khả năng đánh thức trong chúng ta những điều tưởng đã ngủ quên. Một ký ức, một tình yêu, một niềm biết ơn, một ước mơ hay đơn giản chỉ là mong muốn được sống chậm lại để nhận ra mình đang có những gì.
Tôi chưa bao giờ ngừng yêu mùa thu, dù mùa thu ấy ở quê nhà hay giữa phố thị. Bởi cứ mỗi lần mùa thu trở về, khi đất trời dịu lại trong những sợi nắng hanh hao, lòng người dường như cũng được gột rửa khỏi những vội vàng.
Và cũng như những mầm cây âm thầm lớn lên từ lòng đất, những ước mơ trong mỗi chúng ta đôi khi cũng cần một mùa để được ươm dưỡng. Có thể đó là ước mơ về một ngày mai tốt đẹp hơn, một chuyến trở về bình an, một mái nhà luôn có tiếng cười, hay chỉ là mong những người mình thương vẫn còn khỏe mạnh bên mình. Những hạt mầm ấy có thể rất nhỏ. Nhưng nếu được nuôi bằng tình yêu, bằng niềm tin và những điều tử tế, chúng sẽ lớn lên theo năm tháng. Ba đã gieo vào tôi một hạt mầm như thế từ câu nói năm nào trên bãi biển quê nhà, để rồi hôm nay, mỗi khi mùa thu trở lại, tôi lại thấy trong lòng mình có một miền ký ức dịu dàng đang thức dậy. Có biển quê, có dáng ba, có những con thuyền ra khơi, có những ước mơ bình dị và có cả những mầm hy vọng vẫn đang âm thầm lớn lên.
Mùa thu đang về. Những sợi nắng theo gió chùng chình đi qua phố, chạm nhẹ vào vai tôi như muốn nói với tôi rằng, dù đi bao xa, trong mỗi chúng ta luôn có một nơi để trở về, một người để nhớ và những hạt mầm yêu thương đã được gieo xuống từ rất lâu. Có lẽ, đó chính là cách mùa thu ở lại. Không chỉ trên những hàng cây, không chỉ trong sắc nắng, mà ở sâu trong trái tim mỗi người.
Biện Bạch Ngọc
Có những mùa trong năm chỉ cần một chút gió, một vạt nắng hay một mùi hương quen cũng đủ khiến người ta chậm bước. Mùa thu Hà Nội là một mùa như thế. Thu không ồn ào đi qua phố, chỉ khẽ khàng hiện diện trong bầu trời cao hơn, trong ngọn gió se hơn và trong những khoảnh khắc rất đỗi bình thường mà ta bất chợt muốn giữ lại.
Có những ngày trong năm, người ta không cần nhìn lịch cũng biết mùa đã đổi. Chỉ một buổi sáng mở cửa, thấy gió đi vào phòng nhẹ hơn hôm qua. Chỉ một chiều tan làm, chợt nhận ra nắng đã bớt gay gắt. Hoặc đôi khi, giữa một con phố đông người có một mùi hương thoảng qua rất nhanh, đủ khiến ta đứng lại trong lòng mình vài giây. Tháng Chín thường đến như thế.
Có những mùa thu người ta tìm thấy trên một con phố đầy lá vàng, trong một buổi sáng se lạnh, bên mặt hồ phẳng lặng hay giữa một gánh hoa đi chậm qua phố. Nhưng cũng có những mùa thu không nằm ở cảnh vật. Nó đến rất khẽ, vào một buổi sáng ta bỗng thấy lòng mình nhẹ hơn, vào một ngày nhận ra những điều từng khiến mình đau đã không còn đủ sức làm mình buồn nữa.
Trong một buổi chiều muộn, giữa những đợt gió lạnh đầu mùa đang khe khẽ tìm về, có người ngồi đón mùa đông nhưng lại bắt đầu từ… nỗi nhớ mùa thu.
Giữa những ngày bận rộn, đôi khi điều ta cần chỉ là một khoảng thời gian thật yên, một tách trà thơm và vài phút được sống chậm lại cùng những suy nghĩ của riêng mình. Trong hương trà buổi sớm có thể là ký ức về người thân, là mùi hương của một khu vườn cũ, cũng có thể là niềm vui giản dị khi biết dành cho mình một chút dịu dàng.
Có những cơn mưa đi qua rất nhanh, chỉ đủ làm ướt một khoảng sân, một mái hiên, rồi bất chợt tạnh. Nhưng cũng có những cơn mưa ở lại trong một mùi đất ẩm, một mái hiên cũ, trong ký ức về một người đã xa.
Có những giây phút lòng ta chùng xuống khi nhớ về một khoảng sân cũ, một mùi hương quen và một câu nói đã từng nghe rất nhiều lần trong ký ức. Có lẽ bởi những gì gắn với người mình thương thường không chỉ nằm ở những điều lớn lao, mà còn ở những khoảnh khắc rất nhỏ đã đi cùng ta qua năm tháng.
Có những mùa trong năm chỉ cần một làn gió, một mùi hương hay một vệt nắng cũng đủ đánh thức trong ta cả một miền ký ức. Với mùa thu, có lẽ đó là sắc vàng - màu của nắng hanh, của đồng lúa chín, của những chiếc lá rời cành và cũng là màu của những tháng ngày đã đi qua nhưng vẫn ở lại trong sâu thẳm tâm hồn mỗi người.
Có những thành phố, người ta yêu bởi vẻ đẹp của nó. Nhưng cũng có những thành phố, người ta thương bởi trong từng con phố, hàng cây, mặt hồ đều có một phần đời mình ở đó. Hà Nội với cô gái tên Nhật Hạ là một thành phố như thế. Một nơi có những điều khiến người ta mệt mỏi, nhưng cũng có những điều rất đỗi dịu dàng khiến ta đi xa rồi vẫn muốn quay về.
