Tết đã qua đi, phố xá dần trở lại với nhịp sống thường ngày. Những cành đào đã bắt đầu phai sắc, những con đường không còn rực rỡ như những ngày đầu xuân. Nhưng có những mùa xuân vẫn lặng lẽ ở lại trong ký ức - nơi cất giữ những yêu thương giản dị, những món ăn thân quen, và hình bóng của những người ta thương nhất.
Đôi khi, chỉ một lời hỏi han từ mẹ, hay một mùi hương thoảng qua cũng đủ làm sống dậy cả một miền xuân cũ. Với ai đó, mùa xuân không chỉ là thời khắc giao mùa , mà còn được gói ghém trong một món ăn rất đỗi giản dị - món rau diếp cuốn của mẹ.
Tết đã qua được ít ngày, nhưng dư âm vẫn còn nguyên vẹn trong lòng tôi. Tôi vẫn nhớ cuộc gọi của mẹ vào những ngày giáp Tết, khi tháng Chạp vừa chớm. Giọng mẹ hồ hởi khoe: “Năm nay vườn rau xanh tốt lắm con ạ, nhất là mấy luống rau diếp, lá nào lá nấy xanh mướt mát”. Chỉ bấy nhiêu thôi mà lòng tôi đã xốn xang. Cả một trời ký ức về món rau diếp cuốn của mẹ ùa về, vẹn nguyên và thân thương, như thể tôi vẫn còn là đứa trẻ đứng đợi bên hiên nhà.
Món ăn ấy đã đi cùng gia đình tôi qua bao mùa Tết, từ những năm tháng nghèo khó cho đến khi cuộc sống dần đủ đầy hơn. Ngược dòng thời gian về những năm của thập niên 80, làng quê tôi nghèo lắm. Cái Tết khi ấy, trong tâm trí một đứa trẻ, không phải là bánh trái đủ đầy, mà là miếng thịt nạc lẫn mỡ treo trên gác bếp - món quý giá nhất của cả nhà. Người ta gọi là “sắm Tết”, nhưng thực ra cũng chỉ là chuẩn bị nhiều hơn ngày thường một chút, chủ yếu vẫn là những gì có sẵn trong vườn.
Ăn mãi rau luộc, rau xào cũng thành quen, mẹ tôi - người phụ nữ luôn dành trọn tâm huyết cho gian bếp - đã tìm cách làm mới bữa ăn bằng tất cả sự khéo léo của mình. Nào là nộm củ quả, nào là rau hấp… nhưng đọng lại sâu nhất trong ký ức anh em tôi vẫn là món rau diếp cuốn.
Rau diếp là loại rau xanh có hình dáng thanh mảnh, lá dài và xanh đậm. Nếu để quá lứa, rau sẽ có vị hơi đắng - cái đắng nhẹ mà sau này đi xa tôi mới nhận ra, nó giống như vị của sự trưởng thành. Cứ mỗi dịp cuối năm, chúng tôi lại nôn nao hỏi mẹ Tết này có rau diếp cuốn không. Mẹ chỉ cười hiền, bảo gì chứ rau diếp thì không bao giờ thiếu trong vườn nhà mình.
Món rau diếp cuốn không có công thức cầu kỳ, chỉ có sự tỉ mỉ và tình yêu thương của mẹ. Phần nhân là sự hòa quyện của miến dong dai mềm, cà rốt ngọt lành và mộc nhĩ giòn sần sật. Nhưng làm nên linh hồn của món ăn chính là những dải trứng gà vàng óng, được mẹ tráng mỏng rồi thái khéo léo. Tất cả hòa vào nhau, tạo thành một phần nhân giản dị mà ấm áp, như thể chứa đựng cả mùa xuân.
Mẹ luôn làm món này ngay trước bữa cơm để giữ trọn sự tươi ngon. Những lúc ấy, chúng tôi quây quần bên mâm, háo hức nhìn từng chiếc cuốn được hoàn thành. Đôi bàn tay mẹ thoăn thoắt lật từng lá rau, đặt nhân vào giữa, thêm vài cọng rau mùi, rồi nhẹ nhàng cuốn lại. Chiếc nào cũng gọn gàng, đều đặn.
Mẹ vừa làm vừa hướng dẫn chúng tôi, muốn cuốn đẹp thì phải kiên nhẫn, tay nhẹ và tâm phải tĩnh. Khi ấy, tôi chỉ nghĩ mẹ đang dạy cách cuốn rau. Nhưng sau này mới hiểu, đó cũng là cách mẹ dạy chúng tôi bước vào đời.
Những năm khá giả hơn, khi có thêm chút thịt, phần nhân lại đậm đà hơn. Đĩa rau cuốn đặt giữa mâm, bên cạnh là bát nước mắm chua ngọt. Chỉ cần chấm nhẹ, vị mát của lá rau hòa cùng vị béo của trứng, vị dai của miến và hương thơm của nước mắm - tất cả làm dịu đi cái ngấy của những món ăn ngày Tết.
Tết năm nay là lần đầu tiên tôi đón xuân xa nhà, giữa đất nước Nhật Bản xa xôi và lạnh giá. Tôi đã gọi điện về cho mẹ vào đúng đêm giao thừa. Mẹ vẫn hỏi: “Bên đó có rau diếp không con?”. Tôi mỉm cười, nói rằng mọi thứ vẫn ổn, rất đủ đầy, dù trong lòng chợt thấy một khoảng trống không gì lấp được.
Giờ đây, khi Tết đã qua, tôi mới thấm thía rằng điều mình nhớ nhất không phải là những món ăn, mà là cảm giác được ở bên mẹ, được nhìn mẹ ngồi bên hiên, tỉ mỉ cuốn từng chiếc rau diếp, như gói ghém cả yêu thương vào đó.
Mùa xuân rồi sẽ đi qua, nhưng có những mùa xuân sẽ ở lại mãi - trong ký ức, trong nỗi nhớ, và trong những điều bình dị nhất của đời người.
Có những yêu thương không cần gọi tên, chỉ lặng lẽ ở đó, nâng đỡ tâm hồn ta qua năm tháng. Và đôi khi, mùa xuân không nằm ở hiện tại, mà nằm trong những gì ta mang theo suốt cuộc đời - như một miền ký ức không bao giờ cũ.
Hoàng Phi
Có những điều trong cuộc sống lặp lại đến mức ta tưởng như rất bình thường, nhưng rồi, khi đi xa hơn, trưởng thành hơn, ta mới nhận ra: chính những điều lặp lại ấy lại là nơi giữ ấm trái tim mình lâu bền nhất. Với nhiều người, Tết không bắt đầu từ lịch, không bắt đầu từ chợ hoa hay mâm cỗ; tết bắt đầu từ một câu hỏi quen thuộc của mẹ: Bao giờ con về?
Có những cái Tết không mở đầu bằng mai vàng, pháo hoa, mà bằng thùng quà nhỏ vượt nửa vòng trái đất, mang hương vị quê nhà. Chạm vào điều quen thuộc, ta mới hay yêu thương chưa từng vơi, chỉ chờ ngày trở về.
Có một điều thật lạ là Tết dường như không chỉ nằm trong những ngày trên tờ lịch. Tết không hẳn bắt đầu vào khoảnh khắc giao thừa, và cũng không kết thúc khi phố phường đã thôi rực rỡ, khi những cành đào bắt đầu phai màu.
Buổi sáng ở phố, cái lạnh chỉ còn khe khẽ như một cái chạm nhẹ. Vài giọt nắng vàng nhạt xiên qua hàng cây đứng tuổi, rơi xuống vạt cỏ non dưới thềm, làm những ngọn mềm khẽ rung lên trong im lặng. Không gian dường như vẫn còn giữ lại chút dư âm của tháng Chạp.
Trong cuộc đời mỗi người, có những nơi chốn ta đi qua và có những nơi chốn ta thuộc về, có những mùa xuân đến rồi đi theo năm tháng, nhưng cũng có những mùa xuân ở lại trong ký ức. Đó là mùa xuân của yêu thương, của chở che, của một người luôn đứng phía sau, dõi theo ta suốt cuộc đời.
Có những vùng đất, ta chẳng sinh ra ở đó, cũng không sống ở đó đủ lâu để gọi là quê hương. Vậy mà mỗi khi một mùi hương quen thuộc thoảng qua, lòng lại bất chợt hướng về. Với Hà Nội, có người nhớ những con phố cổ, có người thương cái se lạnh của mùa thu. Còn với Trang Lê, nỗi nhớ bắt đầu từ hương hoa sữa. Một mùi hương có thể khiến người ta yêu một thành phố đến thế nào?
Có lẽ, người ta thương Hà Nội nhất là vào những ngày mùa thu đang chín. Không ồn ào, không phô trương, mùa thu len lỏi vào lòng người bằng những điều rất đỗi bình dị. Một làn sương mỏng trên mặt hồ, một vệt nắng nghiêng qua mái phố, một mùi hương bất chợt thoảng trong gió… Tất cả hòa vào nhịp sống thường ngày, khiến người ta dù đang vội vã cũng muốn chậm lại đôi chút, để cảm nhận và để thương.
Có những mùa thu không bắt đầu bằng sắc vàng của lá hay những cơn gió heo may tràn qua phố. Đôi khi, mùa thu chỉ khẽ chạm vào lòng người qua một vạt cỏ may bên đường, qua những bông hoa nhỏ bé vẫn bền bỉ đón nắng, chờ mưa và âm thầm nở giữa đất trời.
Hà Nội những ngày này đang vào thu, nồng nàn trong hương hoa sữa, dịu dàng với những bông ngọc lan và man mác trong từng chiếc lá đang đổi màu.
Có những cuộc chia xa, ban đầu người ta còn đếm từng ngày, từng tháng, rồi từng mùa đi qua. Đến một lúc nào đó, ngay cả thời điểm bắt đầu xa nhau cũng trở nên mơ hồ. Chỉ biết đã lâu lắm rồi, lâu đến nỗi những điều từng tưởng không thể quên nay cũng nhạt dần như dấu chân trên bãi cát sau một đêm thủy triều lên rồi xuống. Vậy mà đôi khi, giữa một buổi chiều rất đỗi bình thường, lòng bỗng nghe xao xác.
Có những nơi chốn tưởng chừng bình dị, vậy mà khi đi xa, ta mới nhận ra nơi ấy đã cất giữ cả một miền thương nhớ. Một mái nhà xưa, hàng tre trước ngõ, hay chiếc giếng cũ nơi bao người từng gặp gỡ, chuyện trò… Tất cả có thể đã lùi xa theo năm tháng, nhưng chỉ cần một lần nhớ lại, những hình ảnh thân thương ấy lại hiện về nguyên vẹn.
