Tết đã qua đi, phố xá dần trở lại với nhịp sống thường ngày. Những cành đào đã bắt đầu phai sắc, những con đường không còn rực rỡ như những ngày đầu xuân. Nhưng có những mùa xuân vẫn lặng lẽ ở lại trong ký ức - nơi cất giữ những yêu thương giản dị, những món ăn thân quen, và hình bóng của những người ta thương nhất.
Đôi khi, chỉ một lời hỏi han từ mẹ, hay một mùi hương thoảng qua cũng đủ làm sống dậy cả một miền xuân cũ. Với ai đó, mùa xuân không chỉ là thời khắc giao mùa , mà còn được gói ghém trong một món ăn rất đỗi giản dị - món rau diếp cuốn của mẹ.
Tết đã qua được ít ngày, nhưng dư âm vẫn còn nguyên vẹn trong lòng tôi. Tôi vẫn nhớ cuộc gọi của mẹ vào những ngày giáp Tết, khi tháng Chạp vừa chớm. Giọng mẹ hồ hởi khoe: “Năm nay vườn rau xanh tốt lắm con ạ, nhất là mấy luống rau diếp, lá nào lá nấy xanh mướt mát”. Chỉ bấy nhiêu thôi mà lòng tôi đã xốn xang. Cả một trời ký ức về món rau diếp cuốn của mẹ ùa về, vẹn nguyên và thân thương, như thể tôi vẫn còn là đứa trẻ đứng đợi bên hiên nhà.
Món ăn ấy đã đi cùng gia đình tôi qua bao mùa Tết, từ những năm tháng nghèo khó cho đến khi cuộc sống dần đủ đầy hơn. Ngược dòng thời gian về những năm của thập niên 80, làng quê tôi nghèo lắm. Cái Tết khi ấy, trong tâm trí một đứa trẻ, không phải là bánh trái đủ đầy, mà là miếng thịt nạc lẫn mỡ treo trên gác bếp - món quý giá nhất của cả nhà. Người ta gọi là “sắm Tết”, nhưng thực ra cũng chỉ là chuẩn bị nhiều hơn ngày thường một chút, chủ yếu vẫn là những gì có sẵn trong vườn.
Ăn mãi rau luộc, rau xào cũng thành quen, mẹ tôi - người phụ nữ luôn dành trọn tâm huyết cho gian bếp - đã tìm cách làm mới bữa ăn bằng tất cả sự khéo léo của mình. Nào là nộm củ quả, nào là rau hấp… nhưng đọng lại sâu nhất trong ký ức anh em tôi vẫn là món rau diếp cuốn.
Rau diếp là loại rau xanh có hình dáng thanh mảnh, lá dài và xanh đậm. Nếu để quá lứa, rau sẽ có vị hơi đắng - cái đắng nhẹ mà sau này đi xa tôi mới nhận ra, nó giống như vị của sự trưởng thành. Cứ mỗi dịp cuối năm, chúng tôi lại nôn nao hỏi mẹ Tết này có rau diếp cuốn không. Mẹ chỉ cười hiền, bảo gì chứ rau diếp thì không bao giờ thiếu trong vườn nhà mình.
Món rau diếp cuốn không có công thức cầu kỳ, chỉ có sự tỉ mỉ và tình yêu thương của mẹ. Phần nhân là sự hòa quyện của miến dong dai mềm, cà rốt ngọt lành và mộc nhĩ giòn sần sật. Nhưng làm nên linh hồn của món ăn chính là những dải trứng gà vàng óng, được mẹ tráng mỏng rồi thái khéo léo. Tất cả hòa vào nhau, tạo thành một phần nhân giản dị mà ấm áp, như thể chứa đựng cả mùa xuân.
Mẹ luôn làm món này ngay trước bữa cơm để giữ trọn sự tươi ngon. Những lúc ấy, chúng tôi quây quần bên mâm, háo hức nhìn từng chiếc cuốn được hoàn thành. Đôi bàn tay mẹ thoăn thoắt lật từng lá rau, đặt nhân vào giữa, thêm vài cọng rau mùi, rồi nhẹ nhàng cuốn lại. Chiếc nào cũng gọn gàng, đều đặn.
Mẹ vừa làm vừa hướng dẫn chúng tôi, muốn cuốn đẹp thì phải kiên nhẫn, tay nhẹ và tâm phải tĩnh. Khi ấy, tôi chỉ nghĩ mẹ đang dạy cách cuốn rau. Nhưng sau này mới hiểu, đó cũng là cách mẹ dạy chúng tôi bước vào đời.
Những năm khá giả hơn, khi có thêm chút thịt, phần nhân lại đậm đà hơn. Đĩa rau cuốn đặt giữa mâm, bên cạnh là bát nước mắm chua ngọt. Chỉ cần chấm nhẹ, vị mát của lá rau hòa cùng vị béo của trứng, vị dai của miến và hương thơm của nước mắm - tất cả làm dịu đi cái ngấy của những món ăn ngày Tết.
Tết năm nay là lần đầu tiên tôi đón xuân xa nhà, giữa đất nước Nhật Bản xa xôi và lạnh giá. Tôi đã gọi điện về cho mẹ vào đúng đêm giao thừa. Mẹ vẫn hỏi: “Bên đó có rau diếp không con?”. Tôi mỉm cười, nói rằng mọi thứ vẫn ổn, rất đủ đầy, dù trong lòng chợt thấy một khoảng trống không gì lấp được.
Giờ đây, khi Tết đã qua, tôi mới thấm thía rằng điều mình nhớ nhất không phải là những món ăn, mà là cảm giác được ở bên mẹ, được nhìn mẹ ngồi bên hiên, tỉ mỉ cuốn từng chiếc rau diếp, như gói ghém cả yêu thương vào đó.
Mùa xuân rồi sẽ đi qua, nhưng có những mùa xuân sẽ ở lại mãi - trong ký ức, trong nỗi nhớ, và trong những điều bình dị nhất của đời người.
Có những yêu thương không cần gọi tên, chỉ lặng lẽ ở đó, nâng đỡ tâm hồn ta qua năm tháng. Và đôi khi, mùa xuân không nằm ở hiện tại, mà nằm trong những gì ta mang theo suốt cuộc đời - như một miền ký ức không bao giờ cũ.
Hoàng Phi
Có những điều trong cuộc sống lặp lại đến mức ta tưởng như rất bình thường, nhưng rồi, khi đi xa hơn, trưởng thành hơn, ta mới nhận ra: chính những điều lặp lại ấy lại là nơi giữ ấm trái tim mình lâu bền nhất. Với nhiều người, Tết không bắt đầu từ lịch, không bắt đầu từ chợ hoa hay mâm cỗ; tết bắt đầu từ một câu hỏi quen thuộc của mẹ: Bao giờ con về?
Có những cái Tết không mở đầu bằng mai vàng, pháo hoa, mà bằng thùng quà nhỏ vượt nửa vòng trái đất, mang hương vị quê nhà. Chạm vào điều quen thuộc, ta mới hay yêu thương chưa từng vơi, chỉ chờ ngày trở về.
Có một điều thật lạ là Tết dường như không chỉ nằm trong những ngày trên tờ lịch. Tết không hẳn bắt đầu vào khoảnh khắc giao thừa, và cũng không kết thúc khi phố phường đã thôi rực rỡ, khi những cành đào bắt đầu phai màu.
Buổi sáng ở phố, cái lạnh chỉ còn khe khẽ như một cái chạm nhẹ. Vài giọt nắng vàng nhạt xiên qua hàng cây đứng tuổi, rơi xuống vạt cỏ non dưới thềm, làm những ngọn mềm khẽ rung lên trong im lặng. Không gian dường như vẫn còn giữ lại chút dư âm của tháng Chạp.
Trong cuộc đời mỗi người, có những nơi chốn ta đi qua và có những nơi chốn ta thuộc về, có những mùa xuân đến rồi đi theo năm tháng, nhưng cũng có những mùa xuân ở lại trong ký ức. Đó là mùa xuân của yêu thương, của chở che, của một người luôn đứng phía sau, dõi theo ta suốt cuộc đời.
Có những cơn mưa đi qua rất nhanh, chỉ đủ làm ướt một khoảng sân, một mái hiên, rồi bất chợt tạnh. Nhưng cũng có những cơn mưa ở lại trong một mùi đất ẩm, một mái hiên cũ, trong ký ức về một người đã xa.
Có những giây phút lòng ta chùng xuống khi nhớ về một khoảng sân cũ, một mùi hương quen và một câu nói đã từng nghe rất nhiều lần trong ký ức. Có lẽ bởi những gì gắn với người mình thương thường không chỉ nằm ở những điều lớn lao, mà còn ở những khoảnh khắc rất nhỏ đã đi cùng ta qua năm tháng.
Có những mùa trong năm chỉ cần một làn gió, một mùi hương hay một vệt nắng cũng đủ đánh thức trong ta cả một miền ký ức. Với mùa thu, có lẽ đó là sắc vàng - màu của nắng hanh, của đồng lúa chín, của những chiếc lá rời cành và cũng là màu của những tháng ngày đã đi qua nhưng vẫn ở lại trong sâu thẳm tâm hồn mỗi người.
Có những thành phố, người ta yêu bởi vẻ đẹp của nó. Nhưng cũng có những thành phố, người ta thương bởi trong từng con phố, hàng cây, mặt hồ đều có một phần đời mình ở đó. Hà Nội với cô gái tên Nhật Hạ là một thành phố như thế. Một nơi có những điều khiến người ta mệt mỏi, nhưng cũng có những điều rất đỗi dịu dàng khiến ta đi xa rồi vẫn muốn quay về.
Có những thành phố, người ta chỉ cần sống một thời gian là có thể kể vanh vách những con phố, những hàng cây, những món ăn quen thuộc. Nhưng cũng có những thành phố, ta phải đi qua rất nhiều năm tháng, qua những mùa nắng, mùa mưa, qua những cuộc gặp gỡ và chia xa, ta mới dần hiểu vì sao mình thương nơi ấy đến thế. Hà Nội với tôi là một thành phố như vậy.
Có những mùa trăng đi qua từ rất lâu, nhưng mỗi khi nhớ lại, ta vẫn thấy nguyên vẹn một khoảng trời tuổi thơ. Đó có thể là ánh trăng rằm trên mái nhà, là tiếng trống ếch vọng từ đầu ngõ, là chiếc đèn ông sao cha tự làm hay một món quà quê giản dị được mẹ, được bà chắt chiu dành cho con trẻ.
