Có những cơn mưa đi qua rất nhanh, chỉ đủ làm ướt một khoảng sân, một mái hiên, rồi bất chợt tạnh. Nhưng cũng có những cơn mưa ở lại trong một mùi đất ẩm, một mái hiên cũ, trong ký ức về một người đã xa.
Mỗi khi một cơn mưa về, lòng tôi lại bồi hồi một nỗi niềm khó tả, như thể có một sợi dây vô hình đang kéo tôi về miền ký ức xưa. Cơn mưa mát lạnh bất chợt đổ xuống, gột rửa khoảng cách giữa hiện tại và quá khứ, đánh thức những kỷ niệm đã ngủ vùi. Mỗi khi trời đổ mưa, tôi lại thấy mình như cô bé vô tư của ngày nào, hồn nhiên chạy nhảy, cười đùa dưới cơn mưa, mà chẳng hề hay biết rằng mỗi hạt mưa sau này sẽ trở thành một phần của những ký ức không thể nào quên.
Những cơn mưa bất chợt ghé thăm như một cuộc hẹn đã định. Dẫu không báo trước, với tôi, đó luôn là dấu hiệu của một sự chuyển giao dịu dàng, khi mùa hạ sôi động nhường chỗ cho mùa thu tĩnh lặng. Cơn mưa đầu mùa không ồn ã, dồn dập như những trận mưa rào mùa hạ, mà nhẹ nhàng, như đang vỗ về tâm hồn lữ khách, tìm về một chút bình yên.
Ngày ấy, tôi còn là một cô bé con sống trong khu xóm nhỏ ven cánh đồng ở một miền quê nghèo của miền Trung. Mưa, đối với tôi, không chỉ là món quà của thiên nhiên mà còn là người bạn đồng hành, là tấm màn ảo diệu bao phủ những trò chơi hồn nhiên của lũ trẻ quê.
Mỗi khi trời chuyển mây xám, gió bắt đầu thổi mát lạnh qua những rặng tre đầu làng, tôi lại chạy ào ra cổng gọi mấy đứa bạn thân: con Mai tóc tém, thằng Tí đen nhẻm, thằng Cường béo ục ịch. Cả bọn ùa ra đường đất đỏ, chân trần đạp lên nền đất nhão nhoẹt, không đứa nào để tâm đến quần áo hay cái lạnh len vào da thịt.
Mưa rơi ào ào như trút, thế mà chúng tôi vẫn cười vang, nắm tay nhau xoay vòng giữa sân, giẫm lên những vũng nước, té nước tung tóe. Có lúc tôi ngẩng mặt lên trời, để mặc từng giọt mưa đọng trên mi mắt rồi trôi theo nụ cười rạng rỡ. Tóc tôi rối tung, chiếc áo sơ mi trắng mẹ mới giặt hôm qua giờ đã lấm lem bùn đất. Nhưng tôi chẳng bận tâm.
Tôi chỉ nhớ rõ cái cảm giác tự do, niềm vui đơn sơ khi được chạy nhảy giữa cơn mưa mà chẳng cần ai cho phép, chẳng có nỗi sợ nào níu giữ. Mưa mãi là một phần ký ức, là khúc nhạc tuổi thơ vang vọng trong lòng, nơi tôi đã từng vô tư, từng sống trọn từng khoảnh khắc như thế, bên những người bạn nhỏ, trong xóm nghèo bình yên ấy.
Thế nhưng, khi trưởng thành, những cơn mưa ấy đã không còn mang lại niềm vui bất tận nữa. Cái lạnh của mưa không còn là sự vui đùa của tuổi thơ mà trở thành nỗi trống vắng, là khoảng cách giữa tôi và những ký ức đã qua.
Những cơn mưa đầu mùa không còn là những trò chơi nghịch ngợm nữa, mà chỉ là khoảnh khắc lặng lẽ nhìn mưa rơi từ cửa sổ, nghe những giọt nước chạm vào mặt đất rồi lăn dài trên khung cửa. Thỉnh thoảng, tôi cũng tự hỏi liệu mình có thể chạy ra ngoài, đứng dưới mưa, cảm nhận lại cảm giác của tuổi thơ ấy một lần nữa hay không?
Nhìn những hạt mưa rơi lặng lẽ ngoài hiên, tôi như được trở về những buổi chiều vàng thơ ấu, khi cả thế giới chỉ gói gọn trong mái hiên cũ kỹ, tiếng mưa tí tách và giọng bà trầm ấm kể chuyện xưa.
Tôi còn nhớ rõ cái cảm giác ấm áp của lòng bàn tay khi ôm lấy chiếc cốc sứ nhỏ, nước trà nóng bốc khói, hòa quyện với mùi mưa ngai ngái ngoài kia. Bà ngồi kế bên, vừa đan len vừa kể về những ngày mưa thời chiến, khi một tấm áo khô hay một ly nước ấm cũng là điều quý giá. Mỗi lần mưa về, bà lại nhìn tôi với ánh mắt hiền từ và bảo: "Con đừng chạy ra mưa, dễ bị cảm lạnh lắm!" Ấy thế mà tôi vẫn trốn bà, lao ra khoảng sân đầy nước, để mưa thấm vào tóc, vào áo, để cái lạnh se sắt luồn qua từng kẽ tay, để thấy mình thật sự đang sống, trong trẻo và tự do như chính những giọt mưa ấy.
Bây giờ, bà không còn nữa. Mỗi lần trời đổ mưa, tôi lại thèm được quay về dưới mái hiên ấy, được cầm lại chiếc cốc sứ nhỏ, được nghe lại giọng bà như một khúc ru buồn. Và đôi khi, tôi vẫn bước ra ngoài mưa, không phải để bướng bỉnh như thuở nhỏ, mà để tìm lại một phần ký ức, một phần yêu thương đã xa.
Những cơn mưa chỉ còn lại sự lặng im trong tôi, như một sự hòa quyện giữa ký ức và hiện tại. Mưa mang đến một nỗi nhớ da diết, một nỗi buồn man mác mà tôi chẳng thể diễn tả thành lời.
Rồi tôi hiểu rằng, mưa cũng giống như thời gian, cứ lặng lẽ trôi đi. Dù cho có chờ đợi hay không, cơn mưa rồi sẽ đến và rồi sẽ tạnh. Cái lạnh của mưa sẽ dần tan biến, những giọt nước cũng không còn đọng lại lâu trên khung cửa sổ. Nhưng trong lòng tôi, mưa vẫn luôn là một miền ký ức, một miền nhớ không bao giờ phai nhạt.
Mưa qua miền nhớ, và tôi sẽ mãi giữ lại trong lòng những kỷ niệm xưa cũ, những ngày thơ ngây, những buổi chiều vàng ngập tràn mưa…
Linh Châu
Có những thức quà người ta nhớ không chỉ bởi vị ngon. Một miếng bánh nhỏ có thể đưa ta trở về một con phố cũ, một mùa thu đã xa, hay một buổi chiều có bàn tay cha mẹ đặt món quà giản dị vào tay mình. Với một người, bánh cốm Hà Nội là một thức quà như thế. Nhìn sắc xanh dịu dàng của chiếc bánh, cảm nhận mùi thơm thoang thoảng của cốm, anh lại thấy một phần ký ức của mình hiện về.
Có những ký ức không nằm yên trong quá khứ, mà vẫn âm thầm chảy trong hiện tại, như một mạch ngầm nuôi dưỡng lòng biết ơn và niềm tự hào. Và mỗi khi tháng Năm trở lại - thời khắc gợi nhắc về một dấu mốc không thể nào quên của dân tộc - những câu chuyện về Điện Biên lại được nhắc nhớ, không chỉ qua trang sử, mà còn qua ký ức của những con người đã đi qua chiến tranh.
Trong dòng chảy của bốn mùa, có những khoảng thời gian không quá rực rỡ nhưng lại khiến lòng người dễ rung động nhất. Đó là khi đất trời vừa khép lại một mùa cũ và đang chuẩn bị bước sang mùa mới. Những ngày ấy, nhịp sống dường như chậm hơn một chút, để ta kịp nhận ra nhiều điều tưởng như đã quen thuộc nhưng lại vô cùng quý giá.
Mỗi khi tháng Ba ghé qua, thiên nhiên lại mang đến cho đất trời những dấu hiệu rất riêng của mùa. Có nơi là sắc hoa xoan tím nhạt rơi đầy lối nhỏ, có nơi là những vạt cải cuối mùa còn vàng ươm trong nắng. Nhưng với nhiều làng quê Bắc Bộ, tháng Ba thường được nhớ đến bằng một sắc đỏ đặc biệt - sắc đỏ của hoa gạo.
Có những vùng đất, ta chẳng sinh ra ở đó, cũng không sống ở đó đủ lâu để gọi là quê hương. Vậy mà mỗi khi một mùi hương quen thuộc thoảng qua, lòng lại bất chợt hướng về. Với Hà Nội, có người nhớ những con phố cổ, có người thương cái se lạnh của mùa thu. Còn với Trang Lê, nỗi nhớ bắt đầu từ hương hoa sữa. Một mùi hương có thể khiến người ta yêu một thành phố đến thế nào?
Có lẽ, người ta thương Hà Nội nhất là vào những ngày mùa thu đang chín. Không ồn ào, không phô trương, mùa thu len lỏi vào lòng người bằng những điều rất đỗi bình dị. Một làn sương mỏng trên mặt hồ, một vệt nắng nghiêng qua mái phố, một mùi hương bất chợt thoảng trong gió… Tất cả hòa vào nhịp sống thường ngày, khiến người ta dù đang vội vã cũng muốn chậm lại đôi chút, để cảm nhận và để thương.
Có những mùa thu không bắt đầu bằng sắc vàng của lá hay những cơn gió heo may tràn qua phố. Đôi khi, mùa thu chỉ khẽ chạm vào lòng người qua một vạt cỏ may bên đường, qua những bông hoa nhỏ bé vẫn bền bỉ đón nắng, chờ mưa và âm thầm nở giữa đất trời.
Hà Nội những ngày này đang vào thu, nồng nàn trong hương hoa sữa, dịu dàng với những bông ngọc lan và man mác trong từng chiếc lá đang đổi màu.
Có những cuộc chia xa, ban đầu người ta còn đếm từng ngày, từng tháng, rồi từng mùa đi qua. Đến một lúc nào đó, ngay cả thời điểm bắt đầu xa nhau cũng trở nên mơ hồ. Chỉ biết đã lâu lắm rồi, lâu đến nỗi những điều từng tưởng không thể quên nay cũng nhạt dần như dấu chân trên bãi cát sau một đêm thủy triều lên rồi xuống. Vậy mà đôi khi, giữa một buổi chiều rất đỗi bình thường, lòng bỗng nghe xao xác.
Có những nơi chốn tưởng chừng bình dị, vậy mà khi đi xa, ta mới nhận ra nơi ấy đã cất giữ cả một miền thương nhớ. Một mái nhà xưa, hàng tre trước ngõ, hay chiếc giếng cũ nơi bao người từng gặp gỡ, chuyện trò… Tất cả có thể đã lùi xa theo năm tháng, nhưng chỉ cần một lần nhớ lại, những hình ảnh thân thương ấy lại hiện về nguyên vẹn.
