Có những vùng đất ta đi qua bằng bước chân. Nhưng cũng có những vùng đất ta đi vào bằng tình cảm. Ở đó, thời gian không chỉ đo bằng năm tháng, mà đo bằng những điều mình học được, những người mình thương và những mùa Tết dần trở thành một phần máu thịt.
Nhà chồng tôi nằm giữa vuông tôm, xung quanh là những hàng dừa xanh ngát. Tết đầu tiên đứng giữa khoảng sân rộng, nhìn những cánh quạt dưới vuông tôm quay đều, nước tung bọt trắng xóa, tôi từng thấy mình lạc lõng. Trong lòng khi ấy là nỗi nhớ Tết miền Bắc - nhớ cái rét se se, nhớ mưa phùn bay nhẹ, nhớ sắc đào hồng buổi sáng mùng Một, nhớ nhịp sống thành phố quen thuộc.
Nhưng rồi, cảm giác xa lạ ấy dần lắng xuống. Thay vào đó là sự háo hức khi bắt đầu cảm nhận Tết miền Nam - Tết của nắng ấm, của mùi phù sa ngai ngái, của những buổi chợ quê rộn ràng tiếng chào hỏi cuối năm. Và sâu hơn tất cả, là Tết nơi có người tôi thương, có gia đình đang chờ tôi trở thành một phần trong đó.
Mười lăm năm trôi qua - từ lạ lẫm thành thân quen, từ vụng về thành thành thạo. Từ một cô gái miền Bắc, tôi đã trở thành nàng dâu miền Nam đúng nghĩa. Giờ đây, mỗi dịp Tết đến, tôi có thể tự tay dọn dẹp, trang hoàng nhà cửa, gói bánh tét, làm rau câu, kho thịt, sên mứt. Không phải để chứng tỏ điều gì, mà đơn giản vì tôi thật sự yêu cách người miền Tây đón Tết - mộc mạc, chậm rãi nhưng rất ấm.
Tôi thích nhất những ngày giáp Tết. Khi lũ trẻ nghỉ học, vợ chồng tôi tạm gác công việc, cha mẹ chồng cũng lo xong việc vuông tôm. Cả nhà cùng nhau chuẩn bị cho năm mới như một thói quen đã thành nếp. Những buổi sáng sớm, khi nắng vừa rải xuống mặt nước lấp lánh, tôi theo mẹ chồng đi chợ. Vẫn là những món quen thuộc của Tết Nam Bộ, nhưng cách chuẩn bị luôn tỉ mỉ, chỉn chu.
Thịt ba rọi phải chọn loại nửa nạc nửa mỡ để khi kho lên vàng óng, mềm mà không ngấy. Lá chuối gói bánh tét phải được phơi sớm cho vừa héo để không rách khi gói. Dừa làm mứt phải chọn trái hơi rám vỏ để mứt dẻo và thơm. Những điều nhỏ bé ấy, tôi học được từ mẹ chồng - bằng sự kiên nhẫn, bằng tình thương âm thầm mà sâu sắc của mẹ.
Tôi hiểu rằng, ngày trước, khi chồng đưa tôi về nhà, mẹ hẳn cũng từng có những lo lắng về khác biệt vùng miền, lối sống, nếp nghĩ. Nhưng theo năm tháng, tất cả những lo lắng ấy đã trở thành sự bao dung, vun vén và chở che.
Tôi thương gian bếp đỏ lửa những ngày cuối năm. Thương đôi bàn tay mẹ khéo léo, đặt vào từng món ăn không chỉ gia vị, mà còn là sự quan tâm, dịu dàng và ấm áp.
Chuẩn bị đón Tết, đàn ông trong nhà lo dọn dẹp, trang hoàng. Lũ trẻ háo hức được giao việc rửa cửa gỗ, treo mai giả cùng ông nội. Chúng vừa làm vừa cười nói rộn ràng. Để rồi tôi nhận ra, niềm vui ngày Tết không nằm ở sự ồn ào hay hình thức, mà nằm ở khoảnh khắc cả gia đình ở cạnh nhau, nghe tiếng cười của con trẻ.
Ở miền Tây, Tết còn có thêm niềm vui từ tình làng nghĩa xóm. Những chiếc bánh bông lan gửi biếu đầu năm, những miếng bánh phồng mới quết tặng dâu mới - tất cả đều giản dị, nhưng đủ khiến người ta thấy mình được đón nhận, được thương yêu.
Năm nào gia đình tôi cũng cùng canh nồi bánh tét đêm Giao thừa. Thời gian đi qua, các thành viên đông dần. Những đứa trẻ ngày nào còn bế ngửa nay đã lớn. Cha mẹ già đi. Chồng tôi trưởng thành hơn qua từng năm tháng. Nhưng tình yêu tôi nhận được từ gia đình, từ mảnh đất này, vẫn vẹn nguyên như buổi đầu.
Ngồi bên bếp lửa, nghe nồi bánh tét sôi bùng bục, mùi lá chuối, nếp, đậu, mỡ hòa vào nhau - với tôi, đó chính là khoảnh khắc Tết. Không chỉ là thời điểm chuyển giao năm cũ - năm mới, mà là lúc thời gian lắng lại, để con người kịp nhận ra mình đã được yêu thương nhiều đến thế nào.
Và với tôi - cô gái miền Bắc năm nào - mỗi cái Tết đi qua lại là một lần thấy mình yêu hơn mảnh đất miền Tây nghĩa tình.
Mười lăm năm - không quá dài so với một đời người, nhưng đủ để một vùng đất xa lạ trở thành quê hương thứ hai. Đủ để một cô gái rời miền Bắc, học cách quen với nắng gió phương Nam, quen với mùi phù sa, quen với nhịp sống sông nước, và quen với cách người nơi đây yêu thương nhau bằng những điều rất giản dị.
Và rồi, có những lúc ta chợt hiểu rằng, Tết không chỉ nằm ở phong tục, món ăn hay không gian. Tết nằm ở cảm giác mình thuộc về một nơi nào đó. Thuộc về một mái nhà có người chờ mình trở về. Thuộc về những bữa cơm có tiếng nói cười. Thuộc về những ký ức mà sau này, khi đi qua thêm nhiều năm tháng nữa, chỉ cần nhớ lại thôi cũng đủ thấy lòng ấm lên.
Tết, đôi khi, chỉ là hành trình gom nhặt yêu thương - chậm thôi, lặng thôi, nhưng đầy đặn theo năm tháng. Và khi ngoảnh lại, ta sẽ nhận ra: điều quý giá nhất mình mang theo trong đời, chưa bao giờ là vật chất, mà là những cái nắm tay, những bữa cơm, những mùa Tết đi qua cùng nhau.
Thu Phương
Có những khoảnh khắc trong năm không ồn ào, không náo nhiệt, nhưng lại đủ sức khiến lòng người chùng xuống. Với nhiều người Hà Nội, trưa ba mươi Tết là một khoảng lặng như thế - rất khẽ thôi, nhưng đủ để ta nhận ra mình đang bước qua ranh giới của một năm cũ và chạm vào ngưỡng cửa của năm mới.
Có những khoảnh khắc trong năm đủ đặc biệt khiến lòng người lắng xuống rất sâu. Với nhiều người Hà Nội, buổi sáng mùng 1 Tết là một khoảng thời gian như thế - tĩnh lặng, trong trẻo và mang theo cảm giác thiêng liêng rất khó gọi thành tên.
Có những thời điểm trong đời ta chợt nhận ra cảm xúc của mình với những điều quen thuộc đã khác đi, không phải vì mùa cũ thay đổi mà vì chính mình đã bước sang một chặng đường khác, và Tết có lẽ là điều dễ nhận ra nhất. Có một giai đoạn Tết là háo hức, có một giai đoạn Tết là rong ruổi, và rồi có một giai đoạn Tết trở thành ký ức để thương, để nhớ, để lặng lẽ gìn giữ.
Có những mùa trong năm đến bằng thời tiết. Có những mùa đến bằng lịch. Nhưng Tết - với nhiều người - lại đến bằng cảm giác. Một cảm giác rất khẽ thôi, nhưng đủ để mình biết: năm cũ đi qua, một vòng sum vầy nữa lại trở về.
Từ khoá
Có những vùng đất, ta chẳng sinh ra ở đó, cũng không sống ở đó đủ lâu để gọi là quê hương. Vậy mà mỗi khi một mùi hương quen thuộc thoảng qua, lòng lại bất chợt hướng về. Với Hà Nội, có người nhớ những con phố cổ, có người thương cái se lạnh của mùa thu. Còn với Trang Lê, nỗi nhớ bắt đầu từ hương hoa sữa. Một mùi hương có thể khiến người ta yêu một thành phố đến thế nào?
Có lẽ, người ta thương Hà Nội nhất là vào những ngày mùa thu đang chín. Không ồn ào, không phô trương, mùa thu len lỏi vào lòng người bằng những điều rất đỗi bình dị. Một làn sương mỏng trên mặt hồ, một vệt nắng nghiêng qua mái phố, một mùi hương bất chợt thoảng trong gió… Tất cả hòa vào nhịp sống thường ngày, khiến người ta dù đang vội vã cũng muốn chậm lại đôi chút, để cảm nhận và để thương.
Có những mùa thu không bắt đầu bằng sắc vàng của lá hay những cơn gió heo may tràn qua phố. Đôi khi, mùa thu chỉ khẽ chạm vào lòng người qua một vạt cỏ may bên đường, qua những bông hoa nhỏ bé vẫn bền bỉ đón nắng, chờ mưa và âm thầm nở giữa đất trời.
Hà Nội những ngày này đang vào thu, nồng nàn trong hương hoa sữa, dịu dàng với những bông ngọc lan và man mác trong từng chiếc lá đang đổi màu.
Có những cuộc chia xa, ban đầu người ta còn đếm từng ngày, từng tháng, rồi từng mùa đi qua. Đến một lúc nào đó, ngay cả thời điểm bắt đầu xa nhau cũng trở nên mơ hồ. Chỉ biết đã lâu lắm rồi, lâu đến nỗi những điều từng tưởng không thể quên nay cũng nhạt dần như dấu chân trên bãi cát sau một đêm thủy triều lên rồi xuống. Vậy mà đôi khi, giữa một buổi chiều rất đỗi bình thường, lòng bỗng nghe xao xác.
Có những nơi chốn tưởng chừng bình dị, vậy mà khi đi xa, ta mới nhận ra nơi ấy đã cất giữ cả một miền thương nhớ. Một mái nhà xưa, hàng tre trước ngõ, hay chiếc giếng cũ nơi bao người từng gặp gỡ, chuyện trò… Tất cả có thể đã lùi xa theo năm tháng, nhưng chỉ cần một lần nhớ lại, những hình ảnh thân thương ấy lại hiện về nguyên vẹn.
