Nhà tôi ngụ trong một con ngõ nằm giữa dốc Tân Ấp và miếu Cô Trôi. Nói là ngõ nhưng quy mô chẳng khác gì phố, dọc đường đi còn có không ít ngách, hẻm dẫn về muôn hướng như cổ thụ với cành nhánh tua tủa trổ khắp bốn phương. Ngõ sâu nhưng không hẹp, dư sức cho hai xe máy chạy song song. Nhà dân hầu hết đều mở tiệm buôn bán nhỏ, bởi vậy tuy chỉ là ngõ nhưng tấp nập chẳng kém phố chợ. Tôi đã lớn lên trong những à ơi ru hời mang giai điệu phồn đa mà dung dị của ngõ.
Sáng bảnh mắt, gà trống nhà ai nuôi trong sân gân cổ đánh thức một dẻo mười mấy hộ xung quanh. Những tiếng mở cửa hoặc kẽo kẹt hoặc lách cách liên tiếp vang lên rồi chẳng mấy chốc, con ngõ im lìm đã bừng tỉnh, vươn vai ngáp dài trong hỗn hợp âm thanh chào ngày mới theo mặt trời lên mà càng thêm huyên náo. Đó cũng là chuông báo thức kéo tôi khỏi giấc mơ dang dở. Đây tiếng gọi con rời giường nhà hàng xóm; kia tiếng bà tôi rôm rả những vụn vặt tủn mủn về mớ rau, cân thịt; cả tiếng xôi nóng, bánh bao lao xao vọng lại từ đường lớn quấn quyện với tiếng xe máy rồ ga phóng vun vút cho kịp giờ đi học, đi làm. Tôi cũng nhanh nhảu trèo lên yên sau chiếc xe cũ để ông chở tới trường trong bản hòa ca của ngõ, đem theo sức sống bừng bừng từ những âm thanh đời thường nhất.
Chiều tối, giai điệu của ngõ cũng đạt tới cao trào và trở nên ồn ào, náo nhiệt hơn bao giờ hết. 5h chiều là giờ xe rác leng keng gõ kẻng, trẻ con nô nức tan trường, người lớn tan tầm. Con ngõ đã thôi bịn rịn giấc trưa, giờ hoàn toàn thức tỉnh trong âm thanh cười đùa ríu rít. Trời râm, nắng dịu lại thảnh thơi, các hoạt động của dân ngõ cũng đa dạng. Có người đã bắt đầu bận rộn bếp núc, người thong dong xuống đường tản bộ, người lại lê la quán xá bên cốc trà đá, chiếc điếu cày cùng đủ thứ chuyện trên trời dưới biển. Mãi đến khi thái dương đã khuất hẳn dưới chân trời, không gian sẫm lại một màu tối, khúc nhạc chộn rộn của ngõ mới hóa râm ran. Nhà nhà đóng cửa tận hưởng khoảng thời gian sum vầy bên cơm canh nóng hổi. Tiếng chuyện trò rủ rỉ hòa cùng giọng phát thanh đều đều từ TV tạo nên những bản giao hưởng riêng của mỗi nhà, giản dị thôi nhưng nồng ấm.
Tôi rời ngõ đi du học từ sớm. Hồi ấy tôi sống cùng cô ruột ở một thành phố ngoại ô bên trời Tây, tuy không hẻo lánh nhưng cũng chẳng quá xô bồ. Đường phố cũng như nhịp sống nơi ấy cứ lặng lờ trôi trong dòng chảy khẽ khàng của thời gian, không có ngõ hẻm chật hẹp, cũng hiếm những âm thanh sôi động, nao nức của người qua kẻ lại, chỉ có vô vàn ban trưa yên ắng cùng những đêm vắng u tịch. Trưa hè rảnh rỗi, tôi hay ngồi đọc sách trước hiên nhà. Con đường phía trước rộng thoáng mà vắng tanh, mọi âm thanh như im bặt. Tôi thấy mình bị cô lập trong một không gian lồng lộng nhưng xa xăm mà quạnh quẽ, chợt chạnh lòng nhớ quay quắt những ban trưa tĩnh vắng nhưng vẫn xôn xao giai điệu nhịp nhàng của cuộc sống trong con ngõ quê nhà.
Trưa chỉ vỏn vẹn vài tiếng đồng hồ, ngõ nhà tôi cũng tranh thủ nghỉ ngơi, hơi thở lắng lại, nhẹ đi. Thời gian như đã dừng bước nơi đây mà nhịp sống vồn vã ngoài kia cũng bỏ quên chốn này. Chỉ còn loáng thoáng tiếng gió lạo xạo ngoài khung cửa, tiếng con chim cảnh chẳng biết sơn ca hay chích chòe thi thoảng líu lo mấy điệu thức không lời, tiếng băng cát-xét í a nỉ non khúc dân ca khe khẽ. Trong giai điệu êm ả của ngõ, những xốn xang lòng tôi dịu lại, âu lo tan ra và tôi thiếp đi lúc nào chẳng hay.
Đêm nay, tôi lại về ngõ. Ngõ về đêm lặng phắc như tờ, hiếm hoi lắm mới nghe được tiếng động cơ xe máy từ tận ngoài phố vọng lại. Khúc nhạc của ngõ đã tiến vào quãng nghỉ dài, chỉ có gió đêm rì rầm luồn qua khe cửa nghe miên man như đợi như chờ, chờ sớm mai khi bình minh ló rạng, chờ tiếng gà gáy ó o cho ngõ được tiếp tục tấu lên nhạc khúc sôi động của mình.
Mấy chục năm nương dâu bãi bể, mặc cho biết bao người đi kẻ đến khiến bộ mặt và nếp sinh hoạt trong ngõ đổi thay ít nhiều song giai điệu của ngõ vẫn chưa bao giờ ngơi ngớt, mỗi sáng - trưa - chiều - tối lại đem đến một cung bậc cảm xúc rất riêng. Giai điệu ấy đã dung dưỡng tâm hồn tôi từ tấm bé để giờ đây tuy chẳng còn gắn bó, những âm thanh của ngõ vẫn rơi vương như hạt sương đọng mãi trên cánh hoa ký ức, vun vén nên một niềm thương nỗi nhớ khắc sâu trong tôi. Một mai khi đã già, có thể tôi sẽ không còn nhớ ngõ nhà mình dài rộng thế nào, dáng hình ra sao nhưng sẽ chẳng bao giờ quên những âm thanh mộc mạc, an lành ấy.
Thùy Linh
