Có những ngày tháng Tư, chỉ cần bước chậm lại một chút, ta sẽ nghe được rất nhiều thanh âm quen thuộc - những thanh âm tưởng như giản dị, nhưng lại là điều quý giá nhất mà cuộc sống ban tặng.
Tháng Tư, nắng phương Nam vàng rực; những chùm bằng lăng tím dịu, những hàng phượng bắt đầu chớm đỏ;... không gian như khẽ ngân lên một bản hòa âm của đất trời - nhẹ thôi, nhưng đủ khiến lòng người lắng lại.
Chiều xuống, một người mẹ dừng xe trước cổng trường, đón con sau giờ tan học, đứa trẻ chạy ào ra, tiếng cười giòn tan; ở một góc phố khác, đôi bạn trẻ đi chậm qua con đường quen, câu chuyện nhỏ xíu mà dường như chẳng bao giờ hết; vài anh tài xế công nghệ ngồi vội bên ly nước mát, chờ một cuốc xe chiều;... mùi cà phê, mùi cơm mới, mùi của một ngày bình thường… cứ thế lan nhẹ trong không khí. Những điều rất đỗi giản dị ấy - ta vẫn gặp mỗi ngày, nhưng có khi nào ta tự hỏi: vì sao mình có được những khoảnh khắc bình yên đến thế? Tôi gọi đó là… những thanh âm của hòa bình.
Hòa bình không phải là điều gì xa xôi. Hòa bình là khi một đứa trẻ được đến trường; là khi một người trẻ có thể mơ ước và theo đuổi điều mình muốn; là khi mỗi chúng ta được sống, làm việc, yêu thương… trong một đất nước không còn tiếng bom rơi, đạn nổ.
Nhưng để có được những thanh âm rất đỗi bình dị ấy, đã có những câu chuyện không hề bình dị. Tôi từng đọc về một cậu học trò nhỏ: cha mất sớm, mẹ bệnh nặng, em sống cùng bà ngoại đã ngoài bảy mươi; có lúc, con đường đến trường tưởng như khép lại, nhưng rồi, bằng nghị lực và sự giúp đỡ của những tấm lòng xa gần, em lại được tiếp tục học.
Ở một nơi khác, một cô bé bị ung thư xương. Những ngày khỏe hơn một chút, em lại cặm cụi tập viết, nắn nót từng con chữ. Với em, được học, được mơ… đã là một niềm hạnh phúc. Những ước mơ ấy - nhỏ thôi, nhưng sáng lên như ánh lửa.
Và rồi, trong một lần trò chuyện, tôi nhận được tin nhắn của một người cháu đi tìm bác mình - một liệt sĩ đã hy sinh từ năm 1970 tại chiến trường Tà Xia. Những dòng thông tin về tên tuổi, đơn vị, ngày hy sinh… được ghi lại cẩn thận, như một sợi dây níu giữ ký ức.
Đọc những dòng ấy, tôi chợt hiểu rằng: hòa bình không chỉ là hiện tại đang yên ổn, mà còn là hành trình để những ký ức được gọi tên, để những người đã khuất có thể trở về. Có những người mẹ - đã đi qua chiến tranh với những mất mát không gì bù đắp được; có những mái đầu bạc đi cùng năm tháng, mang theo cả dấu tích của một thời bom đạn; và có những nỗi chờ đợi… lặng thầm mà dai dẳng, chưa một ngày nguôi. Hòa bình, vì thế, không chỉ có niềm vui; hòa bình còn có cả những khoảng lặng, nhưng chính từ những khoảng lặng ấy, ta càng hiểu hơn giá trị của ngày hôm nay.
Khi đất nước đã đi qua hơn nửa thế kỷ kể từ ngày thống nhất, những nỗ lực tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ vẫn đang được tiếp tục. Đó không chỉ là nhiệm vụ, mà còn là một mệnh lệnh từ trái tim - để quá khứ được khép lại trọn vẹn hơn, để những cuộc đoàn tụ không còn dang dở.
Nếu một chiều nào đó, bạn nghe thấy tiếng trẻ con cười ngoài ngõ, thấy một bữa cơm gia đình ấm áp, hay đơn giản là một khoảnh khắc bình yên rất đỗi đời thường, hãy thử lắng nghe thật kỹ, bởi trong đó, có cả sự hy sinh của biết bao thế hệ. Và khi hiểu điều đó, ta sẽ biết trân trọng hơn những gì mình đang có; sống chậm lại hơn một chút; yêu thương nhiều hơn một chút,... bởi hòa bình không chỉ để nhớ, hòa bình là để sống một cách xứng đáng.
Mai Thảo
Có những ngày trong năm không chỉ được đánh dấu bằng thời gian, mà còn được ghi nhớ bằng cảm xúc. Với người Việt, mùng 10 tháng Ba âm lịch - ngày Giỗ Tổ Hùng Vương - là một ngày như thế. Dù ở bất cứ đâu, trong lòng mỗi người dường như đều có một lời nhắc rất khẽ: hãy nhớ về cội nguồn.
Có những hành trình không chỉ là đi qua một vùng đất, mà là đi sâu vào chính tâm hồn mình. Và với ai đó, một ngày trở về đất Tổ Phú Thọ vào độ tháng Ba âm lịch… là một hành trình như thế.
Giàn sử quân tử bên một mái hiên quê có thể chỉ là một hình ảnh nhỏ bé trong rất nhiều ký ức đời người. Nhưng đôi khi, chính những điều nhỏ bé ấy lại là nơi thời gian chọn để ở lại.
Có những lúc trong cuộc đời, ta chợt dừng lại và tự hỏi: Liệu mình đã từng có một khoảnh khắc thật sự rực rỡ hay chưa? Hay mọi thứ cứ lặng lẽ trôi qua, bình thường đến mức không để lại dấu ấn gì? Tôi nghĩ rằng, trong đời sống riêng của mỗi con người, ai rồi cũng có ít nhất một lần rực rỡ. Chỉ là đôi khi ta không nhận ra, hoặc ta không gọi đó là rực rỡ mà thôi.
Có những kỷ vật trong đời không chỉ đơn thuần là một món đồ, mà là nơi lưu giữ ký ức, là sợi dây nối giữa quá khứ và hiện tại. Có những âm thanh, khi cất lên, không chỉ là giai điệu mà là cả một đời người. Với ai đó, chiếc đàn ghi ta của nội chính là một điều như thế.
Có những vùng đất, ta chẳng sinh ra ở đó, cũng không sống ở đó đủ lâu để gọi là quê hương. Vậy mà mỗi khi một mùi hương quen thuộc thoảng qua, lòng lại bất chợt hướng về. Với Hà Nội, có người nhớ những con phố cổ, có người thương cái se lạnh của mùa thu. Còn với Trang Lê, nỗi nhớ bắt đầu từ hương hoa sữa. Một mùi hương có thể khiến người ta yêu một thành phố đến thế nào?
Có lẽ, người ta thương Hà Nội nhất là vào những ngày mùa thu đang chín. Không ồn ào, không phô trương, mùa thu len lỏi vào lòng người bằng những điều rất đỗi bình dị. Một làn sương mỏng trên mặt hồ, một vệt nắng nghiêng qua mái phố, một mùi hương bất chợt thoảng trong gió… Tất cả hòa vào nhịp sống thường ngày, khiến người ta dù đang vội vã cũng muốn chậm lại đôi chút, để cảm nhận và để thương.
Có những mùa thu không bắt đầu bằng sắc vàng của lá hay những cơn gió heo may tràn qua phố. Đôi khi, mùa thu chỉ khẽ chạm vào lòng người qua một vạt cỏ may bên đường, qua những bông hoa nhỏ bé vẫn bền bỉ đón nắng, chờ mưa và âm thầm nở giữa đất trời.
Hà Nội những ngày này đang vào thu, nồng nàn trong hương hoa sữa, dịu dàng với những bông ngọc lan và man mác trong từng chiếc lá đang đổi màu.
Có những cuộc chia xa, ban đầu người ta còn đếm từng ngày, từng tháng, rồi từng mùa đi qua. Đến một lúc nào đó, ngay cả thời điểm bắt đầu xa nhau cũng trở nên mơ hồ. Chỉ biết đã lâu lắm rồi, lâu đến nỗi những điều từng tưởng không thể quên nay cũng nhạt dần như dấu chân trên bãi cát sau một đêm thủy triều lên rồi xuống. Vậy mà đôi khi, giữa một buổi chiều rất đỗi bình thường, lòng bỗng nghe xao xác.
Có những nơi chốn tưởng chừng bình dị, vậy mà khi đi xa, ta mới nhận ra nơi ấy đã cất giữ cả một miền thương nhớ. Một mái nhà xưa, hàng tre trước ngõ, hay chiếc giếng cũ nơi bao người từng gặp gỡ, chuyện trò… Tất cả có thể đã lùi xa theo năm tháng, nhưng chỉ cần một lần nhớ lại, những hình ảnh thân thương ấy lại hiện về nguyên vẹn.
