Trong thư gửi ba, Trọng ví loài mối như "ổ ung thư" âm thầm đục khoét đê điều và cả nền tảng xã hội. Anh mô tả chi tiết quá trình nghiên cứu khoa học gian khổ để truy tìm và tiêu diệt kẻ thù nguy hiểm này. Với Trọng, cuộc chiến chống mối không chỉ là kỹ thuật mà còn là sự bảo vệ những thành quả bền vững của con người trước các thế lực phá hoại ngầm.
Rời miền núi sau nhiều thất bại, Trọng về cơ quan chống lụt với tư tưởng ngày càng cứng rắn và kiêu ngạo trong việc bảo vệ lý tưởng "sống đẹp". Anh quyết liệt bài trừ cái xấu nhưng sự kiên định ấy lại nhuốm màu cực đoan. Theo dõi con trai, ông giáo Cần vừa tự hào về sự chính trực, vừa lo lắng cho sự non nớt của anh trước những va đập thực tế.
Mối quan hệ giữa Trọng và Loan rạn nứt sâu sắc khi sự khác biệt về nhận thức và lối sống lộ rõ dưới cơn mưa. Trọng bất lực nhìn Loan cười cợt với những gã thanh niên thô lỗ, nhận ra khoảng cách giữa hai người đã không thể lấp đầy. Anh cô độc trong những dự định lớn lao, thậm chí không thể sẻ chia về nhiệm vụ nguy hiểm sắp tới tại tuyến đê xung yếu.
Chuyến thăm bạn cũ của ông giáo Cần phơi bày hai thái cực sống: một nhà thơ vẫn giữ cốt cách trí thức, sắc sảo phê phán cái xấu; và một cựu chủ tịch huyện đã buông bỏ lý tưởng để hài lòng với việc buôn bán nhỏ tầm thường. Sự đối lập này khắc họa rõ nét sự phân hóa nhân cách và cách mỗi cá nhân thích nghi với biến động thời đại.
Xung đột tại cơ quan bùng nổ khi Hưng lên chức phó phòng và dùng quyền lực ép Trọng báo cáo đề tài nghiên cứu tổ mối. Cuộc tranh cãi gay gắt phơi bày sự đối đầu giữa lối sống vụ lợi của Hưng và lý tưởng chính trực của Trọng. Trong khi đó, ông Chánh đóng vai trò trung gian, khuyên Trọng cần tỉnh táo để bảo vệ quan điểm và sự nghiệp.
Sau biến cố tại điếm canh đê, Trọng thức tỉnh khi nhận ra đê điều là biểu tượng cho ý chí và sức sống nghìn năm của dân tộc. Cuộc trò chuyện với nhà báo giúp anh hiểu rằng, công việc của mình mang tầm vóc lịch sử, vượt xa những tị hiềm nhỏ nhen nơi công sở. Sự giác ngộ này thắp lên trong Trọng tình yêu nghề và niềm tự hào dân tộc sâu sắc.
Sau tai nạn, chú Khánh suy kiệt do khối u chèn cột sống, nhưng chủ xưởng phủ nhận trách nhiệm, không bồi thường và định đùn đẩy đưa chú về nước trên xe lăn. Hải Hà đau xót tột cùng khi thấy người đồng hương mình trân trọng rơi vào cảnh bại liệt. Trước sự bất công đó, Sơn động viên cô và khẳng định mọi người sẽ kiên quyết đấu tranh đòi lại quyền lợi chính đáng cho chú Khánh.
Chị Hạnh nảy sinh tình cảm với anh Hùng sau khi cuộc hôn nhân ở quê đổ vỡ. Dù dằn dứt, xót xa vì chồng con và chưa thể tính chuyện tương lai, chị vẫn tìm thấy ở anh Hùng tình yêu thương cùng chỗ dựa tinh thần. Chứng kiến câu chuyện của Hạnh, Thị dần thấm khía và nhận ra những góc khuất, phức tạp trong tình yêu và hôn nhân của kiếp người xa xứ.
Hải Hà nhập viện do tai nạn giao thông và bàng hoàng đau đớn khi biết đã mất đi đứa con đầu lòng. Thái đến chăm sóc, tự nhận là chồng cô để đứng ra nhận tiền bồi thường và giải quyết với người gây tai nạn. Bi kịch mất con cùng sự dàn xếp tiền bạc khiến Hải Hà lún sâu vào tuyệt vọng, cô quyết định giấu kín sự việc với mọi người ở xí nghiệp.
Tác phẩm đi sâu vào sự cô đơn và nỗi nhớ quê da diết của các nhân vật. Thắm đau đớn ôm mối tình khắc mỏi với Tuấn. Hải Hà nhận ra mối quan hệ với Thái chỉ mang lại sự trống rỗng, khiến cô thêm cồn cào nhớ nhà. Trong nỗi tuyệt vọng, Hải Hà tìm đến ngọn đồi quen thuộc để tĩnh tâm nhưng rồi bấn loạn chạy xuống đường và gặp tai nạn giao thông.
Hải Hà tình cờ gặp chú Khánh – đồng đội cũ của cha cô. Để nuôi ba con ăn học sau khi vợ mất, chú phải khai gian tuổi sang Hàn Quốc lao động. Mảnh đời và sự hy sinh kiên cường của chú Khánh giúp Hải Hà thấm thía sâu sắc hơn những đắng cay, nhọc nhằn mà người lao động xa xứ đang âm thầm gánh vác.
Bữa cơm Tết của công nhân Việt bị Bách cản trở, Sơn nổi giận suýt đánh nhau nhưng mọi người kịp can vì sợ trục xuất. Hải Hà và Tâm sau đó tranh cãi gay gắt về sự cam chịu trước bất công công xưởng. Cuộc va chạm lột tả giằng xé giữa áp lực kiếm tiền và khát vọng giữ gìn phẩm giá nơi xứ người.
