Gìn giữ di sản văn hóa ẩm thực
Ẩm thựcBên cạnh di sản kiến trúc, lịch sử, Hoàn Kiếm còn là cái nôi của một di sản đặc biệt - di sản ẩm thực, hội tụ của sự tinh tế.
Trên địa bàn quận Hoàn Kiếm (Hà Nội) có hàng chục nhà hàng, quán ăn lâu đời được duy trì qua nhiều thế hệ; quận cũng chiếm số lượng áp đảo trong danh sách những nhà hàng, quán ăn được thương hiệu Michelin vinh danh.
Hà Nội nổi tiếng là nơi hội tụ những nét tinh hoa của ẩm thực, trong đó, đặc sắc nhất là ẩm thực phố cổ. Ẩm thực Hoàn Kiếm là nơi hội tụ của sự tinh tế, hài hòa và tôn trọng cội nguồn, từ bát bún thang cầu kỳ đến chiếc bánh cuốn mềm mại, từ nồi phở bò gia truyền đến đĩa chả cá thơm lừng - tất cả đều mang theo dấu ấn của “nếp nhà” - nếp gia phong của người Hà Nội xưa.
“Nếp nhà” không chỉ là cách nấu nướng, mà là đạo lý sống; là sự chỉn chu trong từng nguyên liệu; là sự nhẫn nại trong từng công đoạn; là sự trân trọng những gì được truyền lại từ ông bà, cha mẹ. Ở nhiều gia đình trên địa bàn quận Hoàn Kiếm, nghề nấu ăn không phải là lựa chọn ngẫu hứng, mà là một “gia phả bằng vị giác” - nơi mỗi thế hệ đều nhận lấy trách nhiệm gìn giữ và truyền tiếp.
Có những quán ăn, tiệm bánh đã tồn tại 3-4 đời, với những công thức không ghi chép, mà chỉ trao truyền bằng mắt, bằng tay, bằng trái tim. Họ là những người giữ lửa trong từng gian bếp nhỏ - chính là linh hồn của di sản ẩm thực Hoàn Kiếm. Nhiều chuyên gia ẩm thực cho rằng, không có họ, hương vị Hà Nội sẽ nhạt dần.
Cửa hàng phở Bò Phú Xuân ra đời từ năm 1948, những khách hàng quen thuộc ăn phở 20 năm, 30 năm, thậm chí có người ăn 40 năm cũng không có gì hiếm lạ. Vì yêu vị phở đặc trưng nơi đây, các thực khách vẫn luôn ủng hộ suốt 77 năm qua.
Bà Nguyễn Thị Giới - phố Thịnh Yên, quận Hai Bà Trưng - chia sẻ: " Tôi ăn phở ở đây từ hồi còn bà cụ (chủ quán cũ), cách đây khoảng 20 năm rồi. Mặc dù nhà tôi rất xa nhưng tôi vẫn thường xuyên đến đây để ăn".
Bà Hồ Bích Thủy - quán phở Bò Phú Xuân, phố Hàng Da, quận Hoàn Kiếm - cho biết: " Nguyên liệu quan trọng nhất là thịt tươi, xương tươi, tất cả tạo nên hương vị ngon lành. Chẳng hạn như giáo sư Lê Văn Lan, ông là khách ăn ở nhà tôi từ khi ông bà tôi bán từ thời chống Pháp, đến bây giờ ông vẫn đến ăn".
Một thương hiệu gia truyền khác luôn được du khách trong và ngoài nước nhớ tới, đó chính là Café Giảng. Ra đời từ năm 1946, nơi đây trải qua bao nhiêu thăng trầm của đời sống người Hà Nội và lịch sử đất nước. Đến nay, món uống này đã trở thành một phần thân thương của Thủ đô. Chỉ cần nhắc tới cà phê trứng, người ta nhắc ngay tới Giảng, tới Hà Nội.
Anh Vũ Khắc Sơn - quản lý Café Giảng, quận Hoàn Kiếm - chia sẻ: " Chúng tôi không chỉ bán cà phê, chúng tôi bán câu chuyện về cafe, câu chuyện về Hà Nội từ những 1946. Sự tiếp nối của Café Giảng đến hiện tại qua đến thế hệ thứ ba rồi và có thể 10 năm tới sẽ chuyển sang thế hệ thứ tư. Bản thân Café Giảng đang thực hiện một câu chuyện là sự gìn giữ những giá trị truyền thống".
Bà Trịnh Hồng Giang - CEO thương hiệu Bánh Gia Trịnh - cho hay: "Chúng t a được đánh giá, được đề cao thì chúng ta phải có trách nhiệm để gìn giữ những cái giá trị đấy, cũng như truyền lại cho thế hệ mai sau. Nét văn hóa của người Tràng An, người Hà Nội cũng phải thể hiện không chỉ trong món ăn mà còn trong phong cách dịch vụ, cũng như những cách truyền thông văn hóa đến với khách hàng."
Giữ gìn di sản ẩm thực không có nghĩa là cất giữ nguyên vẹn một công thức trong tủ kính. Đó là làm sao để di sản ấy tiếp tục “sống”, tiếp tục “thở”, tiếp tục lan tỏa trong một thế giới đang thay đổi từng ngày. Đây là một hành trình không chỉ đòi hỏi sự yêu nghề, mà còn là trách nhiệm của những người truyền lửa, giữ gìn hương vị đặc trưng qua nhiều thế hệ.
Với những nỗ lực không ngừng nghỉ của những người giữ lửa, ẩm thực Hà Nội, đặc biệt là ẩm thực Hoàn Kiếm, sẽ tiếp tục được gìn giữ, phát huy và lan tỏa rộng rãi, không chỉ trong nước mà còn ra thế giới, để các giá trị văn hóa ẩm thực này mãi sống cùng thời gian.
Bên cạnh di sản kiến trúc, lịch sử, Hoàn Kiếm còn là cái nôi của một di sản đặc biệt - di sản ẩm thực, hội tụ của sự tinh tế.
Mỗi món ăn tại khu vực quận Hoàn Kiếm (Hà Nội) đều gắn liền với công thức chế biến truyền thống, mang đậm hương vị đặc trưng của người Hà Nội, trong đó có cafe trứng - một trong những món đồ uống độc đáo của Hà Nội.
Sự kiện "Phở số Hà thành" - một sáng tạo độc đáo kết hợp giữa ẩm thực truyền thống và công nghệ, là một điểm nhấn nổi bật trong Lễ hội Văn hóa Ẩm thực Hà Nội 2024.
Diễn ra trong ba ngày cuối tuần qua, Lễ hội văn hóa ẩm thực Hà Nội đã thu hút hàng ngàn du khách tham quan và trải nghiệm.
Lễ hội Văn hóa Ẩm thực Hà Nội năm 2024 và và Lễ công bố Quyết định ghi danh "Phở Hà Nội" là Di sản văn hóa phi vật thể Quốc gia đã khai mạc vào tối 29/11, tại Công viên Thống Nhất, phố Trần Nhân Tông, quận Hai Bà Trưng, Hà Nội.
Từ khoá
Giữa nhịp sống hiện đại của Thủ đô, hương trà sen Tây Hồ vẫn lưu giữ trọn vẹn nét riêng và ký ức văn hóa của người Hà Nội. Hôm nay, thay vì chỉ thưởng thức, du khách đã có thể trực tiếp khám phá và trải nghiệm nghệ thuật ướp trà sen truyền thống ngay tại Quảng Bá, phường Tây Hồ.
Từ thức quà dân dã của vùng đất xứ Đoài, bánh tẻ Phú Nhi (Sơn Tây) đã trở thành đặc sản mang hương vị riêng của Hà Nội. Trải qua bao thế hệ, món bánh vẫn giữ được nét tinh tế trong cách chế biến, ngày càng được nhiều thực khách biết đến và yêu thích.
Có những nguyên liệu dù không bắt nguồn từ Hà Nội, nhưng qua bàn tay chế biến của người Hà Nội, lại được nâng tầm thành một món ăn đặc sản nức tiếng đất Kinh kỳ. Một trong số đó là chả rươi. Dù không phải vùng đất có rươi, Hà Nội lại là nơi sáng tạo nên món chả rươi trở thành một nét riêng trong văn hóa ẩm thực, mang đến một hương vị khó quên cho thực khách.
Nhắc đến ẩm thực Hà Nội, cốm là thức quà dân dã nhưng mang nét tinh tế riêng của đất Kinh kỳ. Với hương thơm dịu nhẹ, vị dẻo ngọt đặc trưng, cốm đã trở thành một phần ký ức của người Hà Nội. Tại các làng nghề truyền thống như làng Vòng, làng Mễ Trì, nghề làm cốm vẫn được gìn giữ qua nhiều thế hệ, góp phần lưu truyền nét đẹp văn hóa ẩm thực truyền thống của Thủ đô.
Từ những món ăn mang hương vị Hà Nội đến tinh hoa ẩm thực của nhiều quốc gia, tất cả sẽ cùng hội tụ tại một không gian lễ hội quy mô lớn vào cuối tháng 11 này. Lễ hội Ẩm thực quốc tế - Hà Nội Firebeat 2026 được định hướng trở thành sự kiện thường niên tầm cỡ quốc tế, sẽ diễn ra từ ngày 27 đến 29/11 tới đây tại Trung tâm Triển lãm Việt Nam (VEC).
Tháng 11 này tại Hà Nội, Liên hoan Văn hóa Ẩm thực Quốc tế 2026 sẽ là điểm hẹn để người dân Thủ đô và bạn bè quốc tế khám phá thế giới qua những món ăn, đồng thời lan tỏa tinh thần hữu nghị và sẻ chia.