Trong những ngày Tết Nguyên đán, bên cạnh các món ăn truyền thống như bánh chưng, dưa hành, giò, chả... người Hà Nội xưa thường làm món chè kho để cúng Phật và gia tiên. Chè kho cũng là món ăn mời khách trong những ngày Tết của người Hà Nội xưa.
Với nguyên liệu là đỗ xanh và đường cùng một số phụ liệu khác, chè kho đã trở thành một món không thể thiếu trong mâm cúng đêm Giao thừa của nhiều gia đình.
Để làm được món chè kho ngon rất kỳ công. Món chè kho ngon nhất phải được nấu từ loại đỗ hạt tiêu, còn nguyên hạt, bé tí xíu, lòng xanh nhạt chứ không chọn loại đỗ mỡ hạt to, lòng vàng. Ngoài ra, còn phải chuẩn bị thêm các nguyên liệu khác như đường, vừng rang và thảo quả...
Đỗ xanh sau khi ngâm vào nước lạnh, đem đãi sạch. Việc đãi đỗ cũng đòi hỏi tỉ mỉ, kỹ lưỡng, nhặt hết những hạt đỗ sâu, hạt đen, hạt vụn, đãi sạch nhiều lần đến khi nước trong. Đỗ sau khi đãi sạch, để thật ráo nước mới đem đồ trong chõ cho chín. Giã nhuyễn đậu đã đồ sao cho thật mịn, rồi nắm lại từng nắm bằng quả bưởi nhỏ. Những nắm đỗ ấy dùng dao sắc thái lát mỏng cho đỗ tơi ra. Xong lại đem đỗ thái xong nắm và thái lại. Cứ thế vài ba lần thì đỗ mới mịn tơi.
Đường trắng đánh tan kỹ với nước, đun sôi để nguội thành nước đường, rồi trộn vào đậu đã giã nhuyễn. Cho hỗn hợp này lên bếp, dùng đũa cả khuấy đều tay và hạ lửa nhỏ dần. Trước đó, đun chút nước thảo quả (còn gọi là quả tò ho) rồi lọc lấy nước trong đổ vào nồi chè kho.
Việc kho chè cũng là một công đoạn hết sức quan trọng, đòi hỏi phải công phu, kỹ lưỡng. Khi bắc lên bếp, người nấu phải khuấy chè liên tục và không được dừng, rất mỏi tay vì đỗ và đường khi quyện vào nhau rất nặng tay và dễ bén nồi.
Nói đến chè kho ngày Tết, không thể không nhắc đến làng Đại Đồng (huyện Thạch Thất), một ngôi làng ở ngoại thành Hà Nội, nơi mà món chè kho đã trở thành thương hiệu nức tiếng gần xa.
Nếu như trước đây, người làng Đại Đồng chỉ làm chè kho cúng tổ tiên trong mâm cỗ cúng 30 Tết, thì giờ đây chè kho ở Đại Đồng đã trở thành một đặc sản mang thương hiệu của làng nghề. Mỗi dịp đến Tết là cả làng lại làm chè kho bán.
Nhà bà Vũ Thị Quý là nhà làm chè kho có tiếng ở làng Đại Đồng (huyện Thạch Thất). Nhiều năm nay, mỗi dịp Tết Nguyên đán đến nhà bà làm không hết việc.
Bà Qúy cho biết, trước đây, gia đình bà làm chè kho hoàn toàn bằng tay cho nên năng suất không được cao. Giờ có máy móc hỗ trợ, nên mọi công đoạn làm chè cũng đã nhanh hơn, bảo quản cũng được lâu hơn. Chè kho không chỉ được người dân mua vào dịp Tết mà trở thành một thức quà được người dân mua biếu tặng nhau quanh năm.
Không phải là món ăn sang trọng nhưng lại là món rất được mong đợi mỗi độ Tết về. Bên ấm trà sen, thưởng thức miếng chè kho, thoảng mùi thơm của đỗ xanh quyện với mùi thơm của thảo quả, hoa bưởi mới cảm nhận được hết không khí ngày Tết của Hà Nội.
Đối với người nước ngoài sống tại Việt Nam, Tết là một trải nghiệm văn hóa vô cùng quý giá. Trong dịp Tết Nguyên đán cổ truyền Việt Nam, thay vì trở về quê hương, nhiều người nước ngoài đã chọn ở lại và trải nghiệm bầu không khí Tết cổ truyền Việt Nam.
Mỗi dịp Tết đến Xuân về, cùng với tục khai bút đầu năm, người Việt còn có thói quen xin chữ vào những ngày đầu tiên của Tết Nguyên đán truyền thống. Đây là một nét đẹp văn hóa của người Việt, thể hiện truyền thống hiếu học của dân tộc với mong muốn một năm mới vạn sự như ý.
Từ xưa, phong tục “Đầu năm mua muối, cuối năm mua vôi” đã trở thành nét văn hóa trong đời sống và tín ngưỡng của người dân Việt Nam. Vào dịp Tết Nguyên đán, sau đêm Giao thừa hoặc những ngày đầu năm mới, khi đi lễ chùa, đi chợ..., nhiều người vẫn có thói quen mua một gói muối nhỏ mang về nhà vừa để dùng, vừa để cầu may mắn.
Bữa cơm tất niên chiều 30 Tết chính là giây phút thiêng liêng và ấm áp nhất của nhiều gia đình người Việt. Bởi đây là bữa cơm cuối cùng của năm cũ, mọi người cùng nhau chuẩn bị mâm cỗ cúng dâng lên bàn thờ tổ tiên để nhớ ơn những người đã khuất bóng. Bên cạnh đó, bữa cơm tất niên cũng là lúc các thành viên được cùng nhau ngồi lại chia sẻ về công việc, cuộc sống và những khó khăn.
Năm nào cũng vậy, vào những ngày giáp Tết, người trồng mùi lại tất bật thu hoạch mùi già để phục vụ nhu cầu của người dân dịp cuối năm. Lá mùi được trồng quanh năm nhưng dịp Tết là vụ thu hoạch lớn nhất do nhu cầu sử dụng lá mùi già để tắm rửa; tẩy uế bàn thờ, bát hương, nhà cửa, nhằm xua đuổi vận rủi của năm cũ, đón chào điều tốt đẹp trong năm mới.
Từ khoá
Vì Nguyễn Bính viết “Bữa ấy mưa xuân phơi phới bay” mà người ta nhớ mưa phùn hay vì mưa phùn mà thơ Nguyễn Bính thành hay? Chỉ biết là mưa xuân - mưa phùn phủ lên mọi nỗi nhớ về Tết Hà Nội.
Hướng tới Đại hội XVIII Đảng bộ Thành phố, nhìn lại nhiệm kỳ XVII có thể thấy Hà Nội đã đạt nhiều thành tựu quan trọng, trong đó nổi bật nhất là việc đưa văn hóa trở thành một trụ cột phát triển ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội.
Không chỉ đơn thuần là một ngành kinh tế mới nổi, công nghiệp văn hóa đang trở thành sức mạnh mềm, góp phần khẳng định vị thế Hà Nội – thành phố ngàn năm văn hiến.
2021 - 2030 là giai đoạn có nhiều đột phá, sáng tạo cần được nhìn nhận đánh giá, tìm được bài học kinh nghiệm để vững bước trong giai đoạn kỷ nguyên mới.
Kể từ ngày người Hà Nội đi mở đất ở thung lũng Nam Ban bên dòng Đạ Dâng ngàn vạn năm tuổi đã được 50 năm. Tròn 5 thập kỷ thành lập Vùng kinh tế mới Hà Nội tại Lâm Đồng (1976-2026) cũng là ngần ấy năm cái tên “Lâm Hà” từng bước được định hình rồi trở thành nỗi nhớ, niềm xúc động về một biểu tượng cho tình đoàn kết gắn bó giữa Đảng bộ, nhân dân Thủ đô Hà Nội và tỉnh Lâm Đồng.
Một không gian nghệ thuật mới bên hồ Hoàn Kiếm đang dần được hình thành. Những ngày này, công nhân đang khẩn trương hoàn thiện các hạng mục, đồng thời chỉnh thử hệ thống ánh sáng để chuẩn bị cho “Dải lụa ký ức” – công trình dự kiến đưa vào trải nghiệm từ ngày 8/10.
