Việt Nam có tới 1,4 triệu thanh niên “ba không”

"Ba không" là thực trạng đáng lo ngại về khả năng hòa nhập của một bộ phận những người trẻ vào thị trường lao động . Thời gian chuyển tiếp từ nhà trường sang việc làm vẫn còn nhiều bất cập, khiến người lao động phải chọn làm trái ngành hoặc những công việc tạm thời để mưu sinh.

Sau khi tốt nghiệp đại học, một số người lao động vẫn chưa tìm được công việc phù hợp với mức thu nhập như kỳ vọng. Do đó, những công việc như chạy xe ôm công nghệ là lựa chọn của không ít người sau một thời gian thất nghiệp.

Theo Cục thống kê, nhóm thanh niên dưới 24 tuổi đang đối mặt với khó khăn khi tìm việc làm. Riêng quý IV/2025, cả nước có 1,4 triệu thanh niên thuộc nhóm 3 không: không có việc làm, không học tập, không đào tạo, chiếm 10,2% tổng số thanh niên cả nước, tăng 124.000 người so với cùng kỳ năm trước. Không chỉ ở nhóm thanh niên 3 không, tỷ lệ thất nghiệp của thanh niên nói chung cũng ở mức cao với 9,04% gấp 4 lần mức chung cả nước.

Ông Bùi Ngọc Quốc Hưng - Tổng Giám đốc CareerViet cho biết: "Theo kết quả nghiên cứu của chúng tôi, có tới hơn 60% nhà tuyển dụng họ thấy ứng viên trẻ hiện nay thiếu kỹ năng mềm, thiếu kỹ năng số, thiếu kỹ năng định hướng nghề nghiệp, trong khi làn sóng AI đang thay đổi nhanh cơ cấu việc làm, khiến doanh nghiệp ngày càng ưu tiên khả năng học nhanh, khả năng sáng tạo và khả năng làm việc với công nghệ."

Ông Vũ Trọng Bình - Cục trưởng Cục Việc làm, Bộ Nội vụ cho hay: "Nhu cầu tuyển dụng của  thị trường là có nhưng thanh niên ra trường phần lớn chưa đáp ứng kinh nghiệm, kỹ năng, trình độ đào tạo so với yêu cầu của thị trường. Định hướng nghề nghiệp của thanh niên chưa tốt. Kỳ vọng về vị trí việc làm của thanh niên nhiều khi cao so với khả năng đáp ứng của thị trường lao động."

Con số 1,4 triệu thanh niên không chỉ phản ánh tình trạng thất nghiệp tạm thời mà còn cho thấy, cần giải pháp thu hẹp khoảng cách giữa đào tạo và nhu cầu của thị trường lao động.

Chuyên gia về lao động Lê Quang Trung cho biết: "Chúng ta cần có dự báo thị trường lao động trong ngắn hạn, trung hạn và dài hạn để định hướng cho vấn đề đào tạo và sử dụng lao động. Các địa phương, các ngành, các doanh nghiệp, các trường, các trung tâm dịch vụ việc làm thực hiện theo phương châm 3 cùng: cùng tuyển sinh, cùng đào tạo và cùng giải quyết việc làm sau đào tạo."

Việt Nam đang trong thời kỳ dân số vàng nhưng sự già hoá dân số cũng đang diễn ra với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất thế giới, kéo theo sự già hoá của lực lượng lao động. Giải quyết tình trạng thất nghiệp không chỉ giúp người trẻ có cơ hội ổn định cuộc sống mà còn góp phần quan trọng phát triển thị trường lao động và nền kinh tế quốc gia.